Trang nhà > Giáo dục > Nói > Đặc điểm các thành phần câu đơn tiếng Việt

Đặc điểm các thành phần câu đơn tiếng Việt

Thứ Bảy 24, Tháng Ba 2007

- Mở rộng cửa sổ đến hết màn hình để dễ xem hơn

Tên thành phần

câu

Tiêu chí phân định ↓

Chu ngữ

(Ch)

Minh xác ngữ

(Mx)

Đề ngữ

(Đ)

Định ngữ

(Đi)

Thuyết ngữ

(T)

Bổ ngữ

(B)

Trạng ngữ

(Tr)

1. Nghĩa tạo lập phát ngônnêu phạm vi để nhận định

ở nòng cốt có hiệu lực

minh xác cho danh từ

làm Đề

nêu chủ đề của sự nhận

định

bổ sung ý nghĩa hạn định

cho danh từ

nêu điều nhận định, thuyết minh

(nói về) cho chủ đề

bổ sung chi tiết phụ chuyên môn cho

vị từ do ngữ nghĩa của vị từ chi phối

bổ sung chi tiết phụ chung cho vị từ bất kì
2. Nghĩa biểu thị thực tại khách quannêu chu cảnh về thời

gian, không gian, cảnh huống, nguyên

nhân, mục đích

nêu đặc trưng minh xácnêu thực thểnêu đặc trưng hạn địnhnêu đặc trưng thông

báo

nêu thực thể, nhận định bổ sung

cho vị từ

nêu chu cảnh về thời

gian, không gian, cảnh huống, nguyên

nhân, mục đích

3. Vai trò quan hệ cú

pháp

phụ cho cả nòng cốt (có thể lược

bỏ)

phụ cho danh từ làm Đềchính (không bỏ được)phụ cho danh từ hạt nhânchính (không bỏ được)phụ cho vị từphụ cho vị từ
4. Hình thức biểu hiện bằng vị trítrước nòng cốt (Đ–T)trước danh từ làm Đềtrước Thuyếtsau danh từ hạt nhânsau Đềsau vị từsau vị từ và Bổ ngữ
5. Hình thức- Dt (Danh từ thời gian)

- Dk (Danh từ không gian)

- gt + Ds (Giới từ + Danh từ sự vật)

- V (vị từ)

- là + D (danh từ)

- như + D (danh từ)

- cú (Đ–T)

- D

- cú

- V

- D

- là + D

- như + D

- cú

- V (câu tả)

- là + D (câu thuận)

- như + D (câu so sánh)

- Cú (khi Đề là D)

- Danh

- Cú

- Dt

- Dk

- gt + Ds

Bảng sơ đồ cho thấy các thành phần câu chỉ giống nhau từ 1 đến 2 tiêu chí, còn khác nhau từ 3 đến 4 tiêu chí. Do đó, sự nhận diện và phân biệt các thành phần theo 5 tiêu chí vừa đảm bảo tính tổng hợp, đa diện lại vừa đảm bảo sự nhất quán, hệ thống.

Đào Thanh Lan. Phân tích câu đơn tiếng Việt theo cấu trúc Đề-Thuyết. Nxb ĐH Quốc gia Hà Nội, H., 2002, trang 253.