Xem lẹ

Trang nhà > Sử­ sách > Thời mới > Đúng 40 năm trước đây: Vụ thảm sát Mỹ Lai

40 Years Ago: The My Lai Massacre

Đúng 40 năm trước đây: Vụ thảm sát Mỹ Lai

Chủ Nhật 16, Tháng Ba 2008

Bà Trương Thị Lê, sống sót sau vụ thảm sát Mỹ Lai năm 1968, khóc trong lễ tưởng niệm những người đã khuất (ảnh: Reuters)
Đa số người chết là phụ nữ và trẻ em
Đa số người chết là phụ nữ và trẻ em
Một đại đội lính Mỹ đến Mỹ Lai vào một buổi sáng đầy nắng. Nhiệm vụ của họ rất rõ ràng. "Mệnh lệnh là bắn vào bất cứ thứ gì động đậy", một quân nhân Mỹ về sau kể lại, khi chuyện về vụ thảm sát vỡ lở gây chấn động cả thế giới.
Mỹ Lai là một ngôi làng nhỏ thuộc huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi. Vụ giết dân thường thảm khốc xảy ra ngày 16/3/1968, khi binh lính Mỹ xả súng giết đàn ông già cả, đàn bà, trẻ con, cả những con bò con chó. Những cơ thể phụ nữ còn hằn dấu vết bị làm nhục. 504 người dân thường thiệt mạng. Không một ai trong số lính Mỹ bị bắn.
Quân đội Mỹ đã che đậy vụ việc trong hơn một năm rưỡi, cho đến khi nhà báo Seymour Hersh điều tra ra và cho công chúng cả thế giới biết sự thực. Khi đó, tháng 11/1969, phong trào phản chiến đã lên cao cả ở Mỹ và các nước trên thế giới. Với cả một thế hệ những người châu Mỹ, châu Âu và châu Á, vụ thảm sát Mỹ Lai là một vết nhơ của nước Mỹ.
"Nước Mỹ và người Mỹ không thể không gánh nặng cảm giác tội lỗi và sự day dứt của lương tâm trước những gì diễn ra ở Mỹ Lai", tờ Time bình luận khi vụ việc lần đầu được đưa ra ánh sáng. Mùa thu năm 1969, hàng triệu người Mỹ từ bờ tây sang bờ đông, trong đó có 250.000 người ở thủ đô Washington, đã tổ chức những cuộc tuần hành lớn để phản đối chiến tranh.
Diễn biến vụ thảm sát

JPEG - 30.7 kb
Các nạn nhân trước khi bị bắn (ảnh Ronald L.Haeberle)

Đại đội Charlie thuộc tiểu đoàn 1, trung đoàn 20, sư đoàn bộ binh 23 của quân đội Mỹ đến Việt Nam năm 1967 và hầu như không tham chiến trong những tháng đầu tiên ở nước này.
Sau cuộc tổng tấn công và nổi dậy Tết Mậu Thân, thông tin tình báo của Mỹ cho rằng tiểu đoàn 48 của Mặt trận Dân tộc giải phóng miền nam Việt Nam đang trú ẩn ở làng Sơn Mỹ thuộc tỉnh Quảng Nam. Quân đội Mỹ ra lệnh tấn công vào các ngôi làng, giao cho binh lính nhiệm vụ "tìm và diệt", đốt nhà cửa, giết vật nuôi, hủy hoại lương thực thực phẩm và có thể đầu độc cả các giếng nước.
Sáng 16/3/1968, đại đội Charlie tiến vào Mỹ Lai, trung đội 1 mở đường, hai trung đội khác bao vây hai bên sườn, sau khi đã nã một loạt pháo và đạn dội xuống từ trực thăng. Không có một người lính "Việt Cộng" nào trong làng. Lính Mỹ bắt đầu bắn giết bừa bãi các dân thường, gồm trẻ em, phụ nữ và những ông già. Sau khi các thường dân đầu tiên ngã xuống, chúng bắn vào bất cứ thứ gì chuyển động.
"Những tên lính dường như phát điên, bắn hạ tất cả những người không mang vũ khí, kể cả trẻ sơ sinh. Những gia đình ẩn nấp trong các ngôi nhà lá hoặc các căn hầm mong được yên thân cũng không được tha. Những người đã giơ tay hàng cũng không thoát khỏi cảnh bị bắn giết. ... Khắp trong làng, những cảnh bắn giết dã man diễn ra. Phụ nữ bị hãm hiếp tập thể; những người khác bị đánh, tra tấn, đập vào đầu bằng báng súng rồi sau đó bị đâm bằng lưỡi lê", hãng tin BBC mô tả.
Sau đó, hàng chục thi thể nạn nhân đã bị những tên lính đẩy xuống một cái mương. Có những người thậm chí còn bị khắc chữ cái C - chữ đầu tiên của tên đại đội lính Mỹ - lên ngực.
"Trông chẳng khác nào một bể máu dưới kia? Cái quái gì đang diễn ra thế", một viên phi công lái trực thăng phía trên bầu trời làng Mỹ Lai khi đó thốt lên.
Giải cứu
Phi công trực thăng Hugh Thompson, khi đó 24 tuổi, thuộc phi đội thám không, đã tận mắt chứng kiến hàng trăm người dân chết hoặc hấp hối khi bay qua làng. Anh và phi đội nhìn thấy một phụ nữ không vũ trang đang rũ xuống, bị đá vào người rồi bị bắn. Họ liên lạc bằng radio để tìm kiếm sự trợ giúp cho những người bị thương. Sau đó, chiếc trực thăng hạ cánh bên một con mương, nơi đó đầy những thi thể, và có cả những người bị thương. Thompson yêu cầu một người lính ở đó giúp đỡ những người còn sống.
Tiếp đó, họ thấy một nhóm thường dân Việt Nam (lại chỉ toàn trẻ con, phụ nữ và ông già) trong một căn hầm mà lính bộ binh Mỹ đang tiến đến. Thompson hạ cánh và tuyên bố nếu toán lính bắn vào dân, anh sẽ giúp họ thoát khỏi nơi này. Có chừng 12-16 người trong hầm được đưa lên trực thăng thoát khỏi vụ thảm sát.
Năm 1998, ba quân nhân Mỹ, gồm Hugh Thompson (phi công), Glenn Andreotta và Lawrence Colburn (phụ trách súng trên máy bay) được chính phủ Mỹ trao huân chương vì đã ngăn chặn đồng ngũ giết chóc thường dân, giảm số thương vong trong vụ Mỹ Lai. Thompson và Colburn sau này đều trở lại ngôi làng và gặp lại những người được cứu sống.
Đưa ra ánh sáng

JPEG - 30.2 kb
Lễ tưởng niệm vụ Mỹ Lai (Reuters)

Nhà báo chuyên điều tra nổi tiếng thế giới Seymour Hersh, sau nhiều cuộc nói chuyện với William Laws Calley - người sau này bị buộc tội đã ra lệnh tiến hành vụ thảm sát Mỹ Lai - là người cho thế giới biết đến tội ác này. Tháng 11/1969, một loạt tạp chí gồm Time, Life và Newsweek đều đưa vụ việc lên trang nhất. Báo chí đăng những bức ảnh chi tiết về các dân làng bị chết dưới tay lính Mỹ ở Mỹ Lai.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ khi đó là Melvin Laird bình luận: "Có quá nhiều xác trẻ em nằm đó; những bức ảnh đó là sự thực".
Tin tức kinh hoàng về vụ thảm sát hâm nóng thêm phong trào phản đối chiến tranh ở Việt Nam. Nhân dân Mỹ và thế giới đòi rút quân đội Mỹ khỏi miền Nam Việt Nam. Vụ Mỹ Lai cũng khiến nhiều thanh niên Mỹ có thêm lý do để phản đối việc đăng lính; những người vốn có tư tưởng phản chiến được tiếp thêm sức mạnh, những người đang lưỡng lự ngả hẳn sang phe phản chiến.
Một trong những ảnh hưởng quan trọng nhất của vụ Mỹ Lai đối với người Mỹ và thế giới, đó là nó làm thay đổi thái độ của công chúng đối với cuộc chiến phi nghĩa và tàn bạo này. Những người vốn thờ ơ với cuộc tranh luận về chiến tranh hay hòa bình đã bắt đầu chú ý phân tích cuộc chiến một cách sâu sắc hơn. Những câu chuyện kinh hoàng về cuộc chiến cũng được dần đưa ra ánh sáng.
T. Huyền tổng hợp (VE)
"Đừng gây ra những Mỹ Lai khác nữa"

JPEG - 27 kb
Bà Hà Thị Quý cầu mong đừng bao giờ xảy ra nữa (AP)

Sáng 15/3, hàng nghìn người đã tham dự đại lễ cầu siêu cho những nạn nhân bị thảm sát tại Sơn Mỹ (Quảng Ngãi). Bốn mươi năm trước, vào ngày 16/3, 504 thường dân Việt Nam đã bị binh sĩ Mỹ sát hại.
Buổi lễ diễn ra tại khu chứng tích Sơn Mỹ. Tham gia cầu siêu có 60 vị hoà thượng, thượng tọa và 1.000 tăng ni, phật tử thuộc các tịnh viện, tịnh xá, tịnh thất phật đường trong tỉnh Quảng Ngãi.
Đại diện tỉnh Quảng Ngãi, huyện Sơn Tịnh và hàng trăm gia đình nạn nhân ở Sơn Mỹ và hơn 10 đoàn nhà báo quốc tế, cùng hàng nghìn du khách trong nước, quốc tế, có cả các cựu binh Mỹ cũng tham dự.
Trong số những người cầu siêu có bà Hà Thị Quý, 83 tuổi, một nhân chứng sống sót. Bà vẫn còn chưa nguôi căm giận. Lính Mỹ thuộc đại đội Charlie đã bắn vào chân bà, giết mẹ của bà cùng đứa con gái 16 tuổi, con trai 6 tuổi. Chồng bà sau đó chết vì vết thương, một con trai khác thì mất một chân và một tay. Bà sống sót nhờ ẩn dưới một đống xác chết.
“Chính phủ Mỹ nên dừng gây ra các cuộc chiến như đã làm ở Việt Nam”, bà nói. “Các con tôi đều vô tội, vậy mà đám lính Mỹ đó vẫn giết chúng”.
Vào ngày kỷ niệm 40 năm vụ thảm sát 504 thường dân Việt Nam, cựu xạ thủ trực thăng Lawrence Colburn trở lại Mỹ Lai và gặp “đứa trẻ” mà ông cứu thoát khỏi đám lính Mỹ điên cuồng.
Ngày đó Colburn là thành viên của đội bay 3 người cùng phi công Hugh Thompson và chỉ huy Glenn Andreotta trên chiếc trực thăng vũ trang. Khi đang bay trên vùng này, họ phát hiện thường dân đang bị lính Mỹ giết hại. Thompson đã đáp trực thăng xuống giữa những người dân và binh lính. Colburn cùng Andreotta yểm trợ, còn Thompson kêu gọi lính đại đội Charlie ngừng bắn.
Họ tìm thấy Đỗ Ba, 8 tuổi, đang ôm xác mẹ ở dưới một con mương đầy máu và xác của hơn 100 người nữa. Hầu hết số này là phụ nữ, trẻ em và người già, tất cả là thường dân.
Ngày nay Đỗ Ba có tên là Đỗ Hòa, 48 tuổi, có vợ và một con gái 14 tháng tuổi. Anh đang làm cho một nhà máy điện tử. “Anh ta đã biến đổi, không còn là một người cô độc, suy sụp nữa. Giờ anh ta hoàn thiện rồi. Ba là ví dụ hoàn hảo cho tinh thần con người, cho ý chí sống”, Colburn nói.
Anh và Colburn đã gặp lại nhau lần đầu năm 2001, khi ấy anh vẫn độc thân, bị ám ảnh bởi ký ức Mỹ Lai. Từ đó đến nay đã rất nhiều thay đổi. “Tôi rất mừng Mỹ và Việt Nam đã thành bạn bè”, Ba nói. “Nhưng tôi vẫn còn căm ghét những tên lính đã giết chết mẹ tôi, anh tôi và chị tôi”.
Trước khi William Calley, trung úy thuộc đại đội Charlie, bị xử 22 năm vì tội giết 22 người ở Mỹ Lai, quân đội Mỹ thực ra đã hoàn thành cuộc điều tra riêng (và bí mật) về sự kiện xảy ra tại đây, đặc biệt về khả năng có sự che giấu một vụ thảm sát.
1/12/1969, Ban điều tra sơ bộ của quân đội về vụ Mỹ Lai (thường gọi tắt là Peers Inquiry, theo tên người đứng đầu là tướng William ’Ray’ Peers) được thành lập. Trong 14 tuần, Peers Inquiry đã tiến hành một cuộc điều tra toàn diện về vụ này. Họ phỏng vấn hơn 400 nhân chứng, lời khai đều được ghi âm.
Khi cuộc điều tra đi đến kết luận, vào 15/3/1970, các cuộn băng được đóng gói, lưu kho và bị quên lãng. Năm 1987, chúng được chuyển đến Cục lưu trữ quốc gia Mỹ, như một phần nhỏ trong đống hồ sơ về các hoạt động của quân đội Mỹ ở Việt Nam. Chúng được giữ kín, chưa từng xuất hiện trong danh mục nào, cho tới mãi năm ngoái. Nhờ sự cố gắng của một nhà báo là Celina Dunlop, sau nhiều lần bị từ chối, cuối cùng đoạn phim dài 48h ghi lại các nhân chứng chủ yếu đã được tiết lộ, với nhiều thông tin kinh hoàng.
Lính Mỹ Dennis Bunning nói: "Hầu hết lính trong đại đội không coi người Việt Nam là người. Một gã tóm lấy một cô gái... rồi lúc sau cả đám bắn chết hết các cô gái, khi đã xong..."
Sự thực kinh khủng hơn mà tướng Peers phát hiện ra, là hoạt động này bất hợp pháp, được lực lượng đặc nhiệm của trung tá Frank Barker lên kế hoạch và điều hành. Không phải chỉ có một làng, mà tới ba làng bị thảm sát: Mỹ Lai, Bình Tây và Mỹ Khê. Không phải một đại đội mà có tới 2 đại đội tham gia: Bravo và Charlie.
Cả hai đại đội đều nhận lệnh từ sĩ quan chỉ huy, cho phép họ "giết tất cả, và bất kỳ ai".
Sau cuộc điều tra, 14 sĩ quan bị buộc tội, nhưng cuối cùng chỉ có Calley bị kết án.
Sương Mai tổng hợp (nguồn: BBC)

Báo chí nước ngoài lên án vụ thảm sát Mỹ Lai

JPEG - 14 kb
Đỗ Ba và Colburn thắp hương (AP)

Kỷ niệm 40 năm vụ thảm sát đẫm máu do binh lính Mỹ thực hiện ở thôn Mỹ Lai, làng Sơn Mỹ, tỉnh Quảng Ngãi, nhiều tờ báo và mạng tin của Áo và Đức đã lên án mạnh mẽ tội ác này và gọi đây là một biểu tượng của cuộc chiến tranh bẩn thỉu của Mỹ ở Việt Nam.
"Nhật báo người Viên" (Áo) đã có bài mô tả lại vụ thảm sát này và khẳng định với tổng cộng số nạn nhân vô tội lên tới 504 người, Mỹ Lai đã trở thành biểu tượng của cuộc chiến tranh bẩn thỉu của Mỹ ở Việt Nam, là hiện thân của một trong những tội ác ghê tởm nhất của binh lính Mỹ.
Báo này cho rằng Mỹ Lai là một "thất bại đạo đức của Mỹ trong cuộc chiến tranh Việt Nam", tuy nhiên, chỉ duy nhất một sĩ quan Mỹ tham gia vụ thảm sát này bị đưa ra xét xử, đó là viên chỉ huy chiến dịch Calley và chỉ bị quản thúc tại gia hơn 3 năm.
Kênh truyền hình ORF của Áo đã phát lại những hình ảnh lính Mỹ tàn sát đàn ông, phụ nữ và trẻ em, bỏ thuốc độc vào các giếng nước, đốt phá nhà cửa và nguồn lương thực của người dân tại thôn Mỹ Lai.
Các mạng tin "glaubeaktuell.net" và "suedwest-aktiv.de" của Đức cũng đưa tin đậm nét về vụ tàn sát ở Mỹ Lai xảy ra ngày 16/3/1968, cho rằng vụ thảm sát này đã có tác động rất lớn tới thế hệ trẻ hồi đó, tới hình ảnh nước Mỹ và góp phần khơi dậy phong trào thế giới phản đối cuộc chiến tranh do Mỹ gây ra ở Việt Nam.
(TTXVN)


Xem online : The My Lai Massacre