Home > Xã hội > Đầu tư > 91.000 tỷ địa phương nợ chưa tính vào nợ công?

91.000 tỷ địa phương nợ chưa tính vào nợ công?

P/v TS Lê Đăng Doanh

Thursday 12 September 2013

Giật mình với con số nợ đọng xây dựng cơ bản tại các địa phương được Kiểm toán Nhà nước công bố lên đến 91.000 tỉ đồng, không ít chuyên gia đã bày tỏ lo ngại. Nghiêm trọng hơn, khi con số này được đánh giá là chưa phản ánh đúng thực tế, vậy thực tế này nằm ở đâu, nó phản ảnh điều gì chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh đã có những phân tích quanh vấn đề này.

Dòng tài chính bị chôn chết ở các công trình

PV:- Thưa ông, cùng với con số 91.000 tỉ đồng nợ đọng đầu tư XDCB trên 63 địa phương vừa được Bộ Tài chính công bố là các con số doanh nghiệp phá sản, biến mất trên thị trường. Theo ông, con số này nói lên điều gì đang xảy ra với dòng tài chính huyết mạch của nền kinh tế, thưa ông?

Ông Lê Đăng Doanh: - Việc doanh nghiệp đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng đã có kế hoạch và được đầu tư từ ngân sách nhà nước hoặc do nhà nước bảo lãnh, nhưng tới nay nhiều công trình đã hoàn thành và đi vào hoạt động vẫn không được nhà nước trả tiền đẩy con số nợ đọng tại các địa phương lên tới 91.000 tỉ đồng là vấn đề rất nghiêm trọng.

Nhà nước là đại diện cho cơ quan pháp luật nhưng lại không giữ nghiêm lời hứa và cam kết pháp luật, không trả tiền cho doanh nghiệp, việc này đã đẩy doanh nghiệp vào tình huống hoặc "chết" hoặc phải đi vay để tồn tại.

Tôi có thể nói, con số 91.000 tỉ này cho thấy số vốn bị chôn vào các công trình là rất lớn, đó là điều rất đáng lo ngại. Vốn chôn chết vào các công trình thì đồng vốn không quay vòng được, doanh nghiệp phá sản dẫn đến nền kinh tế trì trệ, kém hiệu quả.

Qua đó mới thấy rõ, quy trình đầu tư xây dựng cơ bản của các địa phương có quá nhiều rủi ro. Quyết định đầu tư xây dựng cơ bản với mức độ lớn mà không cân đối được nguồn vốn là quá nguy hiểm.

Tôi lấy ví dụ như ở Đà Nẵng, rất nhiều công trình bị bỏ dở, không thể làm tiếp do thất thu tiền bán đất, bán BĐS nên họ gặp phải khó khăn lớn.

Tất nhiên, cũng chưa thể đánh giá nguyên nhân là vì các địa phương năng động hay vì chạy đua theo thành tích chủ nghĩa nhưng rõ ràng cần phải có phương án giải cứu cho các doanh nghiệp thoát khỏi tình trạng "đóng băng" như hiện nay.

PV:- Vậy, theo ông con số này đóng góp thế nào vào cơ cấu nợ công của Việt Nam?

Ông Lê Đăng Doanh: - Theo tôi hiểu, con số này chưa được tính vào nợ công.

Con số nợ công 55,4% GDP chỉ là số nợ phát sinh trong quá trình đầu tư (tiền đi vay, phát hành trái phiếu - PV), nếu tính cả nợ của khu vực doanh nghiệp nhà nước thì nợ công lớn hơn nhiều.

Riêng của khu vực doanh nghiệp nhà nước - phần mà chưa được gộp trong báo cáo nợ công của Bộ Tài chính - đã chiếm 51% GDP.

Nếu cộng cả con số của Bộ Tài chính, nợ công Việt Nam đã chiếm hơn 106% GDP. Đó là con số rất đáng lo ngại.

Doanh nghiệp "chết oan"

PV:- Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định con số này vẫn chưa phản ánh đúng thực tế, ông có bình luận gì về nhận xét này? Quan điểm của ông về hiệu quả đầu tư công hiện nay như thế nào?

Ông Lê Đăng Doanh: - Tôi cho rằng, đó là ý kiến hoàn toàn có lý. Nhưng để biết được chính xác thì cần phải có cuộc kiểm tra, thanh tra giám sát độc lập, lúc đó mới có thể nói rõ thêm được.

Nhưng từ thực tế có thể nhận thấy việc đầu tư công hiện nay là rất kém hiệu quả, ôm đồm, dàn trải. Quá nhiều cảng biển, sân bay, nhiều trường đại học, thủy điện, chính vì vậy chỉ số ICOR (hệ số ICOR càng cao thì hiệu quả đầu tư càng thấp và ngược lại) của đầu tư lên rất cao dẫn đến chi tiền ra, nhưng không nhìn thấy sản phẩm kinh tế, không đem lại hiệu quả kinh tế. Đó chính là nguyên nhân góp phần vào việc thúc đẩy lạm phát.

PV:- Chúng ta nói nhiều về sự cấp thiết phải tái cấu trúc nền kinh tế, thoát khỏi khủng hoảng, vậy vấn đề xử lý gánh nặng nợ công sẽ được xử lý như thế nào, thưa ông?

Ông Lê Đăng Doanh: - Hội nghị 3 của Trung ương kết thúc vào 15/10/2011 đã yêu cầu phải có sự tái cấu trúc đầu tư công, nhưng cho tới bây giờ vẫn chưa có được một đề án tái cấu trúc đầu tư công.

Điều đó cho thấy, tái cấu trúc đầu tư công rất phức tạp và khó khăn. Tôi mong sẽ có một đề án tái cấu trúc đầu tư công và đại phẫu thuật đầu tư công.

Với nợ đọng, theo tôi phải có phương án xem xét và cho các địa phương phát hành trái phiếu trả nợ cho các công ty, doanh nghiệp sớm nếu không thì sẽ có rất nhiều doanh nghiệp bị phá sản, chết oan.

PV: Xin cảm ơn ông!

Nguyễn Vũ, ĐV