Home > Khoa học > Sinh-Hoá học > Cây gỗ sưa

Dalbergia tonkinensis

Cây gỗ sưa

Wednesday 5 September 2007

Sưa là một loài cây ra hoa mùa xuân trong khoảng mươi ngày rồi mới ra lá mới, hoa màu trắng mà không có mùi thơm. Chỉ trong một thời gian ngắn, gỗ sưa đã tạo nên “cơn sốt giá” suốt một dải Bắc Bộ, miền Trung, Tây Nguyên và gần đây nhất là Hà Nội. Nhiều gia đình sẵn sàng dỡ cả giường tủ, nhà cửa thậm chí cả bàn thờ ra để bán. Và cũng có không ít người băn khoăn: ai mua loại gỗ này, để làm gì, tại sao giá lại cao như vậy?

Những lời đồn về gỗ sưa

Theo giới buôn gỗ, cây sưa còn có một số tên gọi khác là trắc thối, huê mộc vàng, huỳnh đàn, thuộc loài gỗ quý hiếm nhóm 1A và hiện đã vào sách đỏ VN, bị cấm khai thác để bảo vệ. Hiện nay chỉ duy nhất một thị trường tiêu thụ là Trung Quốc. Còn nước họ dùng loại gỗ này vào việc gì thì đến nay vẫn chưa có câu trả lời chính xác.

Có người cho rằng gỗ sưa được người Trung Quốc mua về làm đồ thờ cúng hoặc ướp xác; lại có thông tin mua gỗ sưa về làm dược liệu; làm mực in, làm đồ gia dụng; rồi đồ đạc bằng gỗ sưa giúp gia chủ làm ăn may mắn, tăng thêm tuổi thọ…

Chính những thông tin không chính thống này góp phần đẩy gỗ sưa vào “cơn sốt”. Không cần biết người Trung Quốc dùng gỗ sưa vào việc gì, cứ thấy giá cao, có lời lớn là các “đầu nậu” đổ xô đi săn tìm, mua, bán…

Cũng vì vậy mà đang có hàng trăm câu chuyện thực hư về cây gỗ này.

Một trong những truyền kỳ nghe có vẻ hợp lý nhất là, năm 2008, Trung Quốc chuẩn bị cho Thế vận Hội Olympic, đồng nghĩa với việc phải trùng tu nhiều công trình đền đài lăng tẩm, hầu hết được làm từ gỗ sưa. Cho nên mới cần một số lượng gỗ lớn như vậy.

Tuy nhiên nhiều luồng tin khác lại cho rằng các đại gia Trung Quốc, Hồng Kông dùng bột gỗ sưa để ướp xác sau khi tạ thế.

Một chủ buôn gỗ ở Hà Nội nhiều tháng nay lăn lộn tìm gỗ sưa cho biết: “Nghe nói họ mua về để ướp xác, lõi gỗ này cứng như đá, đốt rất khó cháy, nếu cháy thì một cục nhỏ dài khoảng 15 cm, đường kính 5 cm phải cháy hơn tuần mới hết. Khi nó cháy không có khói, tàn gỗ tan biến như sương”. Để minh chứng cho lời nói của mình, bà này lấy một cục lõi sưa nhỏ tẩm xăng vào đốt. Xăng cháy hết nhưng lõi sưa này vẫn vẹn nguyên như ban đầu, không bị cháy sém.

Bên cạnh đó lại có thông tin, “giới mafia nước ngoài” thu mua gỗ sưa để nghiền thành bột, cô đặc pha trộn với ma tuý theo một tỉ lệ nhất định để tăng lợi nhuận.

Đã có không ít người cố gắng tìm kiếm sự thật về gỗ sưa nhưng đều thất bại. Trong khi đó những lời đồn thổi vẫn lan truyền, những hiếu kỳ không được thỏa mãn càng khiến “cơn sốt” săn tìm gỗ sưa thêm nóng bỏng.

Huê mộc vàng trong mắt các nhà khoa học

Cây sưa có tên khoa học là Dalbergia tonkinesis, có nơi gọi là trắc thối vì hoa đốt lên rất thối. Cả 3 loài cây sau đây đều là gỗ quý thuộc họ Đậu (fabaceae), giống Trắc (dalbergia):

- Sưa tức trắc Bắc Bộ (dalbergia tonkinensis)
- Trắc Nam Bộ (dalbergia cochinchinensis)
- Cẩm lai (dalbergia bariensis)

Sưa phân bố rộng khắp trên cả nước, trong đó tập trung nhiều nhất là ở Gia Lai. Cây mọc ở vùng đất ẩm thường xanh (không rụng lá) và cũng mọc hỗn giao với nhiều loài cây khác. Lõi sưa rất cứng, phải trên 10 năm tuổi mới bắt đầu cho lõi. Đây là cây sinh trưởng chậm, một năm chỉ có thể sinh trưởng dưới 0,5 cm đường kính.

Theo GS Phùng Tửu Bôi - Giám đốc Trung tâm Bảo tồn tự nhiên và Phát triển cộng đồng thuộc Hội Khoa học kỹ thuật lâm nghiệp Việt Nam: xung quanh những tin đồn về giá trị cũng như mục đích thu mua loại gỗ này của Trung Quốc, đã có một đoàn khảo sát của một viện khoa học chuyên ngành sang tận Trung Quốc tìm hiểu xem phía nước bạn mua loại gỗ này để làm gì. Nhưng phía Trung Quốc họ vẫn giữ bí mật mà chỉ giải thích chung chung là phục vụ vấn đề tâm linh, làm đồ thờ cúng, đồ gia bảo.

Cũng theo lời Ông Bôi thì đoàn công tác này về kể lại, tại Trung Quốc những cây sưa nhiều năm tuổi được quấn thép gai bảo vệ rất cẩn thận… Thông tin loại gỗ này được nghiền thành bột để pha trộn với ma tuý là không có cơ sở khoa học và chưa được kiểm chứng. Tuy nhiên vấn đề này đặt ra cho các ngành khoa học cơ bản của ta việc nghiên cứu, phân tích về các ẩn số bên trong để tìm ra giá trị thực của nó, không riêng gì cây sưa mà cả những nguồn tài nguyên khác cũng vậy.

Còn PGS Nguyễn Lân Cường cho biết: “Người ta nói dùng gỗ sưa để ướp xác thì tôi không tin bởi nếu dùng ướp xác phải dùng loại cây có tinh dầu thơm, cây sưa không có đặc tính ấy”. Ông Cường cũng cho biết thêm, gỗ dùng trong các ngôi mộ có xác ướp được khai quật ở Việt Nam đã xác định là Hoàng đàn rủ, có tên gọi cũ là Ngọc am và tên La-tinh là Cupressus funebris (Trung Quốc gọi là San mộc), không phải là gỗ sưa.

Và trong khi, sự thật về gỗ sưa chưa được khám phá, chưa ai hiểu giá trị thực loại gỗ này mà chỉ biết mỗi một “giá trị” là tiền triệu, tiền tỷ thì đó còn là mối họa khôn lường cho tương lai một loài thực vật của Việt Nam.

(Tổng hợp từ Internet)