Trang nhà > Thủ đô > Thiền tự > Chùa Hàm Long

Pagoda Ham Long

Chùa Hàm Long

Cập nhật: Đông Tỉnh

Chủ Nhật 15, Tháng Năm 2011

JPEG - 27.5 kb
Bia chùa Hàm Long bị "nhốt" trong nhà dân

Chùa Hàm Long toạ lạc trong ngõ tại số nhà 18 phố Hàm Long, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội. Vùng đất này x­ưa kia thuộc thôn Hàm Châu, tổng Hậu Nghiêm, sau đổi là thôn Hàm Khánh, tổng Thanh Nhàn, huyện Thọ Xương, thành Thăng Long.

Theo những ghi chép, chùa Hàm Long ra đời rất sớm, lúc đầu là một ngôi đền cổ thờ vị thần Ngô Long là Long thần giáng sinh, người có công lớn trong việc bảo vệ đất nước dưới thời Hùng Vương. Khi Lý Thái Tổ dời đô ra Thăng Long, nhà vua dựng chùa ngay ở đền thờ Ngô Long vì cho rằng vị thần cũng bảo vệ chùa, hộ trì Phật Pháp. Cuối thế kỷ XVII, Thái Phi họ Trương, vợ Tấn Quang vương Trịnh Bính và một số người trong tộc đã sửa lại ngôi chùa với quy mô lớn, thành một nơi "danh thắng trong 36 cõi thiền". Công việc tiến hành trong 11 năm từ năm Chính Hoà 23 (1702) đến Vĩnh Thịnh 9 (1713) mới hoàn thành. Đến năm 1958 lại trùng tu lần nữa, có mở thêm trường giảng Phật pháp cho tăng ni Phật tử, như vậy chùa Hàm Long vừa thờ Phật lại vừa thờ thần.

Phần kiến trúc của chùa được xây dựng vào cuối thập kỷ 40 của thế kỷ XX gồm khu thờ tự và trường Phật học. Trường là một dãy nhà kiến trúc kiểu mới, 2 tầng mái bằng, trên mặt gian nền và toàn bộ tầng trệt của chùa.

Khu thờ Phật được quy hoạch trên tầng hai. Chùa chính được xây gạch, phần trên làm 2 tầng mái với các góc đao cong. Chính giữa bờ nóc đắp đôi rồng chầu mặt trời. Cổ diêm giữa 2 mái xếp chấn song bằng sứ, hình con tiện. Mặt ngoài đắp tên chùa bằng chữ Hán "Hàm Long tự”. Trên vị trí sang trọng nhất là bộ Tam Thế, tiếp đến là bộ A Di Đà tam tôn, Quan Âm chuẩn đề, toà Cửu Long, Bồ Tát Văn Thù, Phổ Hiền, Di Lặc, Đức Ông, Thánh Tăng, Nam Tào, Bắc Đẩu. Tượng Ngô Long cũng được thờ chung ở đây cùng với Thập điện Diêm Vương, Bồ Tát. Các pho tượng đều có kích thước nhỏ, mang phong cách nghệ thuật thời Nguyễn.

JPEG - 48.5 kb
Tháp mộ chùa Hàm Long

Cũng trên sân tầng 2 chếch về phía bên phải chùa chính còn có hai kiến trúc nhỏ là Điện Mẫu và miếu thờ Thành hoàng. Điện Mẫu gồm 2 gian xây gạch, 4 mái, gian giữa thờ Tứ phủ, Tam phủ, Đức Thánh Trần và Mẫu Thượng ngàn; gian bên thờ tổ Bồ Đề đạt ma và 2 vị sư Tổ của chùa đã viên tịch. Miếu thờ Thành hoàng Ngô Long nằm sát tường hồi tầng 2, mặt trước treo bức cửa võng chạm rồng chầu, tứ linh, bên trong đặt long ngai, bài vị Thành hoàng.

Chùa được xây dựng với quy mô lớn, nhưng đến nay bị thu nhỏ lại, chủ yếu ở trên gác hai của Trường Tiểu học.

JPEG - 29.3 kb
Bia chùa Hàm Long

Dấu tích cổ nhất của chùa là 2 tấm bia đá và 2 tháp 3 tầng, nơi lưu giữ xá lị của các nhà sư đã viên tịch. Bia nằm trên khu đất cũ của chùa cách chùa chính khoảng 30m, dựng năm Giáp Ngọ Vĩnh Thịnh 10 (1714). Bài ký trên bia do 2 danh thần thời hậu Lê là Đặng Đình Tướng và Nguyễn Quý Đức soạn, ghi lại việc vợ Chúa Trịnh Cương đã góp tiền góp ruộng cúng và việc trùng tu chùa Hàm Long vào đầu thế kỷ XVIII.

Chùa Hàm Long là một ngôi chùa cổ nổi tiếng của kinh thành Thăng Long xưa. Với tổng thể vừa thờ Phật, vừa thờ Thần, chùa đánh dấu một nét đặc trưng của Phật giáo Việt Nam. Đó là sự tiếp nhận những vị thần vốn là người có công với nước vào trong hệ thống của Phật giáo. Ngoài ra chùa còn có trường Phật học của Hà Nội, kết hợp chức năng tôn giáo với đào tạo tăng ni Phật tử. Đó là những đặc điểm chính của chùa Hàm Long, mặc dù kiến trúc cũ của nó đã bị lai tạp đi nhiều cùng với quá trình đô thị hoá.

JPEG - 48.3 kb
Công nhận di tích chùa Hàm Long

Sáng ngày 19/5/2013 (tức ngày 10/4/Quý Tỵ), theo phatgiao.org.vn, nhân dân phường Phan Chu Trinh long trọng tổ chức lễ đón nhận bằng xếp hạng di tích lịch sử nghệ thuật, đợt xếp hạng di tích lịch sử lần này gồm: Các tấm bia của chùa Hàm Long được xếp hạng di tích Quốc gia và chùa Hàm Long (Vạn Hạnh tự) được xếp hạng di tích cấp Tỉnh, thành phố.

Tham khảo: Hà Nội - di tích lịch sử văn hoá và Danh thắng, Doãn Đoan Trinh, Trung tâm UNESCO bảo tồn và phát triển văn hoá dân tộc Việt Nam, Hà Nội, 2002, tr239-241


Xem online : http://hanoipanorama.blogspot.com/