Quick browsing

Home > Nghệ thuật > Kiến trúc > Chùa Nôm (Linh Thông cổ tự)

Chùa Nôm (Linh Thông cổ tự) Chùa Nôm (Linh Thông cổ tự)

Monday 14 August 2017

Chùa Nôm có từ xa xưa, tên chữ là Linh Thông cổ tự, vốn thuộc dòng thiền Lâm Tế, được xây dựng lại vào năm Canh Thân (1680) niên hiệu Chính Hòa, thời Lê Trung hưng. Địa chỉ: làng Nôm, xã Đại Đồng, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên. Xếp hạng: Di tích kiến trúc — nghệ thuật nằm trong quần thể di tích làng Nôm, Tọa độ: 20°59′39″N 106°05′06″E, cách Hồ Gươm 30 km về hướng đông.

Bản đồ trực tuyến

Du khách muốn đến chùa Nôm bằng xe buýt trên các tuyến từ Hà Nội đi về huyện Văn Lâm nơi giáp ranh hai tỉnh Hưng Yên và Bắc Ninh, nhớ xuống ở gần cầu Đồng Xá. Nếu dùng xe máy thì có thể sang Gia Lâm rồi theo xa lộ AH14 đến Như Quỳnh chuyển về đường ĐT388, đi quá chùa Đại Từ khoảng 1km mới rẽ trái vào Đại Đồng qua nhà thờ giáo xứ Đình Tổ (khác Đình Tổ của Bắc Ninh).

Đầu làng Nôm có một dòng sông nhỏ với cây cầu nổi tiếng gồm 9 nhịp bắc trên những cột đá chạm hình đầu rồng cách điệu, mặt lát toàn bằng đá xanh đã hơn 200 năm tuổi. Phía đông-bắc cầu là lối đi giữa bức tường đá ong bao quanh khuôn viên chùa Nôm ở bên trái và dãy nhà dân cạnh khu chợ làng ở bên phải.

Di tích lân cận

Lược sử

Theo bi ký trên hai tấm bia lớn đặt sau hậu cung thì vua Lê Hy Tông đã cho xây dựng lại chùa Nôm vào năm Chính Hòa nguyên niên tức Canh Thân (1680). Lần lượt các năm 1692, 1694, 1697, 1698, 1699 chùa được tu sửa tiền đường, hậu cung và hành lang. Năm Chính Hòa thứ 21 (1700) sửa lại các cột trụ, tạo thêm tượng và mở rộng sân.

Sau đó rất lâu, năm Cảnh Thịnh thứ 4 (1796) chùa xây gác chuông và mở rộng hành lang. Mãi dưới thời Nguyễn, vào đời vua Thành Thái thứ 11 (1899) chùa mới được sửa lớn. Lần đại trùng tu gần đây nhất là năm 2009 và sắp tới chùa Nôm lại được mở rộng một cách quyết liệt. Đại đức Thích Thanh Hải nói: “Chùa hiện có diện tích 8 ha. Sắp tới theo dự án tu bổ, diện tích chùa sẽ mở rộng tới 15 ha”.

Di sản

Bên trong chùa Nôm hiện có 122 pho tượng Phật giáo được làm bằng đất, nằm rải rác khắp nơi với những kích cỡ khác nhau, bao gồm các tượng Tam Thế, A Di Đà, Quan Âm Bồ tát, Thập điện Diêm vương, Bát bộ Kim cương, Thập bát Tổ truyền đăng, Hộ pháp v.v.. Có những pho tượng cao sát mái nhưng nhiều pho khác lại chỉ bé như nắm tay. Phần lớn tác phẩm ở đây mang một số nét đặc trưng tiêu biểu cho nghệ thuật điêu khắc Việt Nam thế kỷ 18.

Ngoài giếng cũ, bia đá, tượng đất và một số đồ tế khí trong chùa chính, không còn sót lại nhiều cổ vật tại nơi đây. Những phần hoành tráng đều mới được xây vào đầu thế kỷ 21 và một số thứ đắt tiền là do đặt làm ở nước ngoài. Ngày nay, khu chùa và quần thể di tích ở làng Nôm đã trở thành một địa điểm du lịch hấp dẫn.

Kiến trúc

Nằm bên gốc cây gạo cổ thụ, cổng chùa Nôm nổi bật bởi kích thước đồ sộ và vật liệu xây dựng chủ yếu là gỗ. Phần giữa tam quan gồm hai tầng và ba cửa chính, hai bên có hai cửa phụ, tất cả đều có mái che lợp bằng ngói ta. Trên lầu gắn biển sơn son đề bốn chữ Hán “Linh thông cổ tự” thếp vàng nhìn ra khu chợ làng rất rộng với sáu dãy nhà gạch cũ.

Bước qua ngưỡng cửa chùa du khách nhìn thấy ngay hai tòa lầu chuông và gác trống cao ba tầng, xây đối xứng với tâm là một hồ nước hình chữ nhật ở giữa tam quan và tiền đường. Leo cầu thang gỗ lên lầu tam quan có thể quan sát rất rõ phần lớn quang cảnh vuông vức và đầy cây xanh của chùa Nôm.

Sân chùa rợp bóng hai cây muỗm đã trải qua vài thế kỷ. Tòa tiền đường rộng 5 gian, mặt quay về hướng đông-nam, hai đầu là lối vào hành lang. Dọc theo ống muống có cửa lấy sáng và cũng ăn thông ra hành lang. Đây là phần chùa cổ còn giữ lại được với rất nhiều pho tượng quý, tuy nhiên do trùng tu tôn tạo các bộ phận khác nên nền và mái chùa chính bị thấp.

Sân sau gác trống rất lớn, bên trái tiền đường có những ngôi tháp mộ được xây lại, vật liệu chủ yếu gồm đá ong. Cạnh đó còn có hai tháp Cửu phẩm liên hoa bằng đồng tạo thành cổng tượng trưng dẫn đến một hồ nước mới đào với cây cầu đá hình cánh cung đưa khách vào lầu chiêm bái tượng Quan Âm Bồ tát.

Lầu Quan Âm hình bát giác, cao ba tầng, được xây mới hoàn toàn trong đợt đại trùng tu năm 2009 mà chỉ có tiền đường còn giữ lại được nét cổ kính. Từ cây cầu đá, có thể nhìn thấy cái cổng ngách và con đường gạch dẫn khách qua giếng đá cổ vào một sân rộng phía sau hậu cung thấp bé với các tòa nhà khách, hậu đường và nhà Tổ rất to lớn, kết cấu cũng chủ yếu bằng gỗ.

Bài và ảnh: Đông Tỉnh