Trang nhà > Giáo dục > Đào tạo > “Dạy chữ” với “dạy người”

“Dạy chữ” với “dạy người”

Thứ Năm 17, Tháng Mười 2013

Chương trình sách giáo khoa hiện nay vẫn chưa cân đối giữa việc dạy “chữ” với dạy “người”. Nặng kiến thức và xa vời thực tế, chưa chú trọng rèn luyện tư duy sáng tạo cũng như đạo đức của học sinh đó cũng là vấn đề đang được bàn ở phiên họp về báo cáo đảm bảo chất lượng và chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông.

Nặng kiến thức

Trong phiên họp mới đây, Ủy ban thường vụ Quốc hội đã bàn về đề xuất xây dựng nhiều bộ sách giáo khoa, trong khi đó chương trình – sách giáo khoa hiện nay còn tồn tại khá nhiều bất cập: Chưa hoàn chỉnh, mất cân đối giữa lý thuyết và thực hành, chưa coi trọng rèn luyên tư duy sáng tạo và kỹ năng cho học sinh…

Khi nói về những hạn chế của chương trình – sách giáo khoa hiện nay, ông Nguyễn Tùng Lâm (Hiệu trưởng trường THPT Đinh Tiên Hoàng, Ba Đình, Hà Nội cho biết: “Một bộ sách giáo khoa được soạn từ lớp 1 đến lớp 12 hẳn 12 năm thì quá lạc hậu. Kiến thức vừa thừa lại vừa thiếu. Chẳng hạn như môn Giáo dục công dân có quá nhiều kiến thức triết học, chính trị, kinh tế học hết sức hàn lâm, khó hiểu. Thầy và trò đều đánh vật với nhau.Trong khi đó đây lại là bộ môn cần kết nối tri thức của nhiều bộ môn để học sinh có những hoạt động phát triển nhân cách. Nhưng sách cũ lại không đáp ứng được.”

Là người trực tiếp truyền đạt kiến thức cho học sinh, hơn ai hết giáo viên chính là người hiểu rõ nhất học sinh của họ cần “nạp” những gì. Khi nói đến chất lượng sách giáo khoa hiện nay thì hầu như các thầy cô đều “gom nhặt” ra khá nhiều bất cập.

Thầy Hà Văn Thọ, giáo viên bộ môn Toán, trường THPT Phan Huy Chú (Hà Nội) cho biết: “Qua thực tế giảng dạy, ở bộ môn toán còn bất hợp lý, có những phần không cần thiết, chẳng hạn chương trình sách giáo khoa ở cả lớp 10, 11, 12 có những phần có thể để cho học sinh tự học ở nhà, nhưng theo phân khối chương trình vẫn phải dạy, trong khi đó có những bài rất khó với số lượng tiết phân phối không thể đủ được. Những bài khó nếu dạy theo đúng chương trình học sinh sẽ không hiểu được vì không phải em nào cũng giỏi.

Còn ở những phần đơn giản lại bôi dài tiết ra gây nhàm chán ví dụ như chương trình lớp 10 phần quan trọng là các phép toán véc tơ nhưng thời lượng lại rất ít, trong khi học sinh mới vào lớp 10, khái niệm véc tơ rất mới lại liên quan đến môn Lý nếu không nắm vững sẽ rất khó cho các em sau này. Hay chương trình lớp 12 chưa có sự sắp xếp hợp lý, ở phần hình học không gian lại tách ra làm hai phần ở cả lớp 11và 12 làm kiến thức bị ngắt quãng nên sẽ khó cho việc ôn tập…”

Thầy Nguyễn Minh Tiến, giáo viên môn Lịch Sử trường THPT Bắc Thăng Long (Hà Nội) cho hay: “Kiến thức chủ yếu chỉ là đưa ra sự kiện, toàn viết theo ý chủ quan. Lịch sử là phải chính xác và phải có tính khách quan, nhưng trong các sự kiện toàn viết về chiến thắng của ta và thất bại của địch. Sách giáo khoa Lịch sử hiện nay vừa thừa lại vừa thiếu nên gây nhàm chán cho học sinh, nhiều sự kiện viết quá lan man trong khi lại nêu mỗi sự kiện, lại còn bắt học sinh học thuộc máy móc như kiểu cưỡi ngựa xem hoa.

Ví dụ như sự kiện Điện Biên Phủ viết về chiến thắng oanh liệt của quân ta nhưng viết rất sơ sài, một sự kiện mang tầm quốc tế như vậy, ảnh hưởng đến phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới, thế mà học có 1 hoặc 2 tiết, trong khi đó ở Cuba họ dạy cho học sinh sự kiện này đến 7 hoặc 8 tiết”.

Em Trần Hồng Hạnh, học sinh lớp 11 trường THPT Phan Huy Chú (Hà Nội) chia sẻ: “Ở bộ môn Toán có một số bài tập không liên quan đến bài học, chẳng hạn như phần trục quay phép đối xứng bài tập rất khó hiểu. Em nghĩ với bộ môn Toán nên bỏ các phần lý thuyết không quan trọng đi, cần ngắn gọn và dễ hiểu hơn. Còn môn văn nên có những tổng kết để để học sinh dễ nắm kiến thức.”

Nhẹ thực hành

Trong khi lý thuyết có nhiều phần thừa thải, không cần thiết thì phần thực hành lại hoàn toàn thiếu, khiến cho việc học tập của học sinh trở nên nhàm chán. Đặc biệt, sách giáo khoa hiện nay chưa chú trọng đến rèn luyện tư duy sáng tạo cũng như kỹ năng cho học sinh. Theo ông Lâm “Hệ thống kiến thức trong sách giáo khoa hiện nay được soạn theo tiêu chí cũ không có sự tích hợp giữa việc chọn những cái cơ bản với việc rèn tư duy, giúp cho học sinh hình thành, phát triển nhân cách, vận dụng vào đời sống. Cho nên không đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.”

Cũng theo thầy Hà Văn Thọ “Phần luyện tập cho các em học sinh hiện nay rất ít như chương trình Hình học lớp 11 học sinh học yếu lắm, không phải tư duy của học sinh suy giảm mà do thời lượng học môn Hình không gian bị ít đi. Số lượng bài tập trong sách giáo khoa hầu như mang tính lý thuyết nhiều hơn là thực hành.

Cụ thể như là chương trình hình học lớp 12 ôn về thể tích nhưng bài tập trong sách giáo khoa hầu như là không sử dụng được nhiều vì mang tính lý thuyết nhiều quá. Trong khi sau này thi cũng chủ yếu lại thi thực hành. Học sinh bao giờ cũng thích được thực hành hơn, nên có nhiều tiết thực hành, phải thực hành thì học sinh mới hiểu được. Đồng thời cần sắp xếp thứ tự các phần trong môn học hợp lý hơn, kiến thức nên liền mạch để học sinh ghi nhớ kiến thức dễ hơn”.

Với bộ môn Anh Văn cô Cô Nguyễn Thị Ly, giáo viên trường THCS Đại Hưng (Mỹ Đức) cho hay: “Sách giáo khoa còn dài dòng và thiếu các phần ứng dụng thiết thực cho học sinh. Khi ứng dụng các dạng bài tập cùng các loại trò chơi học sinh sẽ hứng thú hơn là các bài đọc dài dòng, khó hiểu, không ứng dụng thực tế. Nhiều bài tập khó , với các em học sinh ở vùng nông thôn không làm được. Hầu như giáo viên tiếng Anh phải phiên dịch ra. Nên có dạng bài kèm theo hình ảnh để học sinh nhìn vào đó có thể hiểu luôn thì sẽ rất thiết thực.”

Với học sinh, bao giờ các em cũng mong muốn những kiến thức mình học sẽ dễ hiểu và có thể áp dụng vào thực tế. Cũng chính vì thế mà đã phần học sinh đều thích thực hành hơn. Em Trần Huyền Trang học sinh lớp 11 trường THPT Phan Huy Chú chia sẻ: “Trong chương trình học có nhiều môn học rất khó hiểu như môn công nghệ, tin học… rất ít khi được thực hành mà đọc sách lại không hiểu gì cả, cô giáo hướng dẫn như thế nào thì làm như thế ấy thôi.”

Chất lượng sách giáo khoa hiện nay chưa cân đối giữa lượng lý thuyết và thực hành, Kiến thức hàn lâm, phân bổ lượng kiến thức còn bất hợp lý, kiến thức còn mang tính áp đặt không phát huy được tư duy sáng tạo của học sinh nên gây nhàm chán.

Vậy thì khi xây dựng nhiều bộ sách giáo khoa liệu có thực sự giải quyết được tình trạng này?

Dạ Thảo, MTG