LOGO CỦA WEBSITE NÀY

Trang nhà > Khoa học > Y khoa > Hai nhà sinh học Anh, Nhật đoạt giải Nobel Y học 2012

Hai nhà sinh học Anh, Nhật đoạt giải Nobel Y học 2012

Thứ Hai 8, Tháng Mười 2012

Ủy ban xét giải thưởng Nobel của Viện Karonlinska (Stockholm, Thuỵ Điển) hôm nay cho biết hai nhà sinh học tiên phong trong nghiên cứu tế bào gốc đã chia nhau Nobel Y học năm 2012. Đó là John Gurdon, giáo sư người Anh và Shinya Yamanaka, giáo sư người Nhật.

John Gurdon (trái) và Shinya Yamanaka

Họ xứng đáng được trao giải thưởng danh giá Nobel vì đã tìm ra cách biến đổi tế bào trưởng thành (mature cells, các loại tế bào chuyên biệt ở cơ thể trưởng thành) trở lại dạng tế bào gốc (primitive cells) có tính năng tương đương các loại tế bào phôi (stem cells, các loại tế bào có trong bào thai), tức là có thể phát triển thành bất kỳ loại tế bào nào trong cơ thể trưởng thành. Giáo sư Gurdon đã từng dùng một loại tế bào từ ruột ếch để tạo ra các tế bào nguyên thủy ở ếch và giáo sư Yamanaka đã thay đổi gen để tái lập trình cho các tế bào trưởng thành của chuột.

Ủy ban giải thưởng Nobel đánh giá những phát hiện của Gurdon và Yamanaka đã "cách mạng hoá sự hiểu biết của chúng ta về cách thức để các tế bào và các sinh vật phát triển". Phát hiện này đã chỉ ra rằng các tế bào chuyên biệt có thể quay ngược thời gian phát triển trong một số hoàn cảnh. Bằng cách tái lập trình tế bào, “các nhà khoa học tạo ra cơ hội mới để nghiên cứu bệnh tật và phát triển phương pháp chẩn đoán và điều trị cho con người”. Nghiên cứu của họ đã tạo hy vọng có thể làm ra các mô thay thế (replacement tissues) cho những người mắc bệnh Alzheimer, Parkinson và các bệnh khác. "Những phát hiện này cũng cung cấp các công cụ mới cho các nhà khoa học trên khắp thế giới và dẫn đến tiến bộ đáng kể trong nhiều lĩnh vực của y học," ủy ban nói.

Năm 1962, Gurdon đã nhận thấy cấu trúc DNA trong một số tế bào chuyên biệt (specialized cells) như ở da và ruột ếch có lưu trữ đủ thông tin di truyền để phát triển thành mọi tế bào trưởng thành trong cơ thể ếch. Điều này có nghĩa là tế bào của người trưởng thành cũng có thể tái lập trình. Phát hiện đột phá của ông ban đầu bị nghi ngờ, nhưng sau đó được các nhà khoa học khác xác nhận.

Gần nửa thế kỷ sau, vào năm 2006 Yamanaka đã tìm ra một phương pháp đơn giản đến ngạc nhiên để các tế bào trưởng thành ở chuột có thể được tái lập trình và chuyển thành tế bào gốc giống như loại tế bào vốn có trong bào thai chuột.

Với phát hiện này, các nhà khoa học hy vọng sẽ tìm ra phương pháp điều trị mới cho con người. Lợi ích của phương pháp này là không cần phụ nữ phải hiến trứng và phá hủy bào thai mà vẫn có thể tạo nên tế bào gốc, một điều vẫn gây ra tranh cãi từ góc độ đạo đức. Nghiên cứu tế bào gốc chỉ mới ở giai đoạn ban đầu, đặc biệt các thí nghiệm ở con người lại càng hiếm hoi, và lại có rất nhiều bất đồng kể cả ở bên ngoài giới khoa học.

Gurdon sinh năm 1933, từng là một giáo sư về sinh học tế bào ở Magdalene College của Đại học Cambridge và hiện đang làm việc tại Viện Gurdon ở Cambridge do chính ông sáng lập. Yamanaka 50 tuổi (sinh năm 1962), đã làm việc tại Viện Gladstone ở San Francisco (Mỹ) và Viện Khoa học và Công nghệ Nara (Nhật Bản), nay làm giáo sư Đại học Kyoto, Nhật Bản.

Goran Hansson, thư ký của ủy ban giải thưởng, cho biết ông đã liên lạc được hai người chiến thắng trước khi công bố.

"Tôi đã nói chuyện trên điện thoại. Cả hai người đoạt giải nói họ đang rất hạnh phúc và họ mong muốn được đến Stockholm."

Do khủng hoảng kinh tế, Quỹ Nobel năm nay đã giảm giá trị tiền thưởng xuống 8 triệu đồng kronor Thụy Điển (1,2 triệu USD), so với số tiền 10 triệu (1,5 triệu USD) từng được trao kể từ năm 2001. Sau giải Nobel Y học, các giải Nobel vật lý, hoá học, văn học, hoà bình, kinh tế sẽ lần lượt được công bố vào các ngày sắp tới: 9/10, 10/10, 11/10, 12/10 và 15/10.

Tất cả các giải thưởng sẽ được trao vào ngày 1/12, kỷ niệm ngày mất của người sáng lập giải thưởng Alfred Nobel vào năm 1896.

Năm ngoái, giải thưởng y học đã gặp một sự cố khi có thông báo rằng một trong ba chủ nhân là ông Steinman đã chết vài ngày trước đó. Giải thưởng lẽ ra không được phép trao cho người mất, nhưng lần đó quyết định lại không thay đổi bởi vì ban giám khảo đã không biết về cái chết của Steinman khi họ chọn ông là người chiến thắng.

(DT, theo AP và BBC)