Trang nhà > Giáo dục > Đào tạo > Học sinh con em dân nhập cư Canada

Học sinh con em dân nhập cư Canada

Thứ Sáu 7, Tháng Năm 2010

... Canada là quốc gia sử dụng hai sinh ngữ là Pháp ngữ tại tỉnh Québec và Anh ngữ tại những tỉnh khác. Dân bản xứ được gọi là francophone nếu nói tiếng Pháp và anglophone nếu họ nói tiếng Anh. Còn tất cả di dân mà tiếng mẹ đẻ không phải là Pháp hoặc Anh thì được xếp vào nhóm allophone.
Ngày nay, nhiều nhà nghiên cứu về giáo dục và di dân đã đưa ra nhiều bằng chứng cho thấy mặc dù có trở ngại, khó khăn buổi đầu nhưng dần dần sau đó nhóm học sinh di dân đều bắt kịp học sinh bản xứ và trong nhiều trường hợp họ còn vượt trội hơn nhóm đa số đa trắng. Trường hợp nầy không áp dụng cho những con em Việt Nam đã bắt đầu đi học từ những lớp mẩu giáo như tất cả các trẻ em bản xứ.
Theo họ, ý niệm “học sinh allophone” hay “học sinh xuất thân từ lớp di dân” cần phải được xét lại. Giáo sư Marie McAndrew thuộc đại học Montreal, là một nhà chuyên môn về vấn đề giáo dục liên hệ đến các lớp di dân tại Canada. Vài năm trước đây GS đã thực hiện một cuộc nghiên cứu thăm dò rộng lớn tại Montréal, Toronto và Vancouver về đề tài: Giáo dục và mối tương quan giữa các sắc dân.
Cuộc thăm dò nhắm vào các học sinh trung học thuộc 7 nhóm ngôn ngữ groupes linguistiques khác nhau so với nhóm ngôn ngữ của đa số,tiếng Anh và tiếng Pháp. Có khoảng 54.000 em học sinh trung học được phỏng vấn và các dữ kiện thu lượm được phân tách căn cứ trên 7 biến số liên quan đến hoàn cảnh xã hội, kinh tế gia đình, và 4 biến số dựa trên đặc tính của trường mà các em đang theo học.
Gia đình đóng vai trò quan trọng trong thành đạt học vấn
Nếu xét chung, thì học sinh di dân gốc allophone ở Montreal, Toronto và Vancouver có tỉ số đỗ đạt trung học cũng không mấy khác biệt gì với nhóm học sinh thuộc đa số nói tiếng Anh hay tiếng Pháp.
Tại Montreal, số học sinh di dân « không nói tiếng Pháp » ít hơn so với nhóm học sinh bản xứ nói tiếng Pháp.
Sau 5 năm trung học thì 45% học sinh nhóm thiểu số allophone so với 52% nhóm đa số francophone đỗ được văn bằng trung học. Nhưng sau 7 năm học thì nhóm thiểu số bắt gần kịp nhóm đa số. Thiểu số 59,5% và 61,6% cho nhóm đa số. Đây là một sự sai biệt nhỏ nhoi không mấy có ý nghĩa...
Trong nhóm allophone với nhau, nếu căn cứ đơn thuần về nguồn gốc ngôn ngữ mà thôi thì học sinh Việt Nam nổi bật nhất với 82% có bằng Trung học, các em người Hoa chiếm 78%, các học sinh khối A Rập, Bắc Phi 67% (Magreb, Liban), các em Iran 65%, các học sinh nói tiếng Mỹ Latin 52%, học sinh da đen nhóm nói tiếng créole 40% và so với nhóm chủ nhà nói tiếng Pháp 62% có bằng Trung học.
Xin nói thêm là từ khoảng 20 năm nay, người Hoa di dân ồ ạt qua Canada. Họ đến từ lục địa Trung Quốc, Hong Kong, Đài Loan. Di dân hợp pháp (đoàn tụ, hoặc đầu tư…) và di dân lậu, chui, lấy vợ lấy chồng có quốc tịch Canada… Năm 1981 có 300.000 người Hoa sống tại Canada. Đến năm 2001, con số trên tăng lên 1.029.400 người tương đương 3,5% dân số Canada.
Tại Toronto và Vancouver, các em học sinh gốc Hoa có kết quả học vấn cao hơn các nhóm đa số da trắng nói tiếng Anh anglophone. Số các em học sinh gốc Hoa có bằng trung học nhiều gấp 2 hoặc 3 lần hơn so với các em học sinh da trắng anglophone.
Yếu tố « tồn căn » (effet résiduel)
Sau khi loại bỏ hết các biến số (tuổi tác, nam, nữ, hoàng cảnh xã hội,kinh tế gia đình, nơi sanh, bắt đầu vào học lớp mấy…) GS Mc Andrew cho biết còn có ảnh hưởng của yếu tố « tồn căn » đã dự phần vào sự thành đạt học vấn của một nhóm sắc dân nào đó.
Các học sinh người Hoa có tỉ số thành công gấp 4 lần nhiều hơn so với dân da trắng nói tiếng Anh tại Toronto.
Tại Montreal, số học sinh Việt Nam thành công trong học đường nhiều gấp 3 lần so với học sinh chủ nhà nói tiếng Pháp.
Tội nhất là dân nói tiếng créole tức là học sinh da đen gốc Haiti có 4 lần ít cơ may đạt được mảnh bằng Trung Học.
Vốn văn hoá
Theo GS Marie McAndrew, ảnh hưởng của yếu tố tồn căn có thể có liên hệ với hai yếu tố khác, đó là:
- Ảnh hưởng của vốn văn hoá gia đình, tức là sức học (giáo dục) của cha mẹ, tâm lý coi trọng sự thành đạt học vấn, và mối liên hệ giữa gia đình với nhà trường cũng như giữa cộng đồng và học đường.
Nhưng kết quả có được cũng có thể một phần nhờ vào cơ cấu tổ chức rất có hệ thống của nhà trường, nhân viên giáo dục biết cách thích ứng, hành xử thích hợp tùy theo nếp văn hoá riêng và tùy theo sanh quán của học sinh.
GS cho biết là bà không thể xác định được trong số các yếu tố kể trên, cái nào đã dự phần thật sự trong sự sản sinh ra yếu tố tồn căn.
Giả thuyết về vốn văn hoá trở nên quan trọng hơn khi chúng ta không những chỉ thấy rằng các em học sinh gốc Hoa và gốc Việt có tỉ lệ đỗ đạt cao mà trong thời gian theo học trung học, các em thường có khuynh hướng lựa chọn những môn học nào có thể giúp các em mở được nhiều cửa ngõ cho những ngành nghề thích hợp trong tương lai lúc theo học các trường Cao đẳng (CEGEP ở Québec) và Đại học.
Một yếu tố nữa đã minh chứng cho giả thuyết vốn văn hoá. Đó là lợi tức thu nhập của gia đình không phải là yếu tố chính để quyết định sự thành công hay thất bại trong học vấn của các con em học sinh di dân allophone.
Ngược lại, lợi tức gia đình là một chỉ điểm không thể thiếu được để quyết định sự thành bại của nhóm học sinh bản xứ francophone hoặc anglophone...
Nguyễn Thượng Chánh
Tham Khảo :
- Daniel Baril,UdeMNouvelles. La culture joue un grand rôle dans la réussite scolaire
- Tina Chui, Kelly Tran, John Flanders. Les Chinois au Canada: Un enrichissement de la mosaique culturelle