Xem lẹ

Trang nhà > Gia đình > Nuôi dưỡng > Làm sao để trẻ Việt cao và cân đối

Làm sao để trẻ Việt cao và cân đối

BTV: Đông Tỉnh

Thứ Sáu 26, Tháng Mười Hai 2014

Các bậc cha mẹ nghĩ sao khi thống kê cho thấy trong 3 thập kỷ gần đây, chiều cao của người Việt bắt đầu nhích dần lên, cứ 10 năm tăng 1-1,5 cm và nếu cứ giữ tốc độ này thì phải mất 80 năm nữa mới may ra đuổi kịp người Nhật xưa kia có tiếng là lùn.

JPEG - 129.5 kb

Hiện trạng

Tại buổi họp báo sáng 8/10 nhân Tuần lễ dinh dưỡng và phát triển (15-23/10) PGS Lê Bạch Mai, Phó viện trưởng Viện Dinh dưỡng quốc gia (Bộ Y tế) cho biết, người Việt Nam có xu hướng tăng trưởng trọng lượng sớm, còn tăng chiều cao thì lại muộn hơn. Trong gần 30 năm 1958-1985, người Việt Nam không tăng trưởng chiều cao. Sau đó trong 3 thập kỷ gần đây mới tăng khoảng từ 1 đến 1,5 cm/10 năm.

“Hiện nay chiều cao trung bình của nữ giới là 1m53, nam giới là 1m64 - thua người Nhật gần 8 cm và 10 cm so với Hàn Quốc. Với mức độ tăng trưởng chiều cao như thế nếu không có giải pháp tích cực phải mất 80 năm người Việt mới có thể cao như người Nhật - thời gian quá dài”, PGS Mai nhấn mạnh.

Theo PGS Mai, người Việt hiện thấp nhất khu vực châu Á. Ngoài ra, tỷ lệ trẻ thừa cân, béo phì ở Việt Nam cũng tăng 9 lần sau 10 năm - hiện là 6,3%. Mục tiêu kiểm soát dưới 5% của chiến lược dinh dưỡng quốc gia không đạt được.

Nguyên nhân

Nhiều công trình nghiên cứu đã cho thấy việc phát triển chiều cao của trẻ phụ thuộc vào di truyền 20%, còn dinh dưỡng, rèn luyện thể thao và môi trường chiếm 80%. Có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng sự phát triển chiều cao như: khẩu phần ăn thiếu hụt dinh dưỡng trong thời gian dài; môi trường sống không sạch sẽ; trẻ dễ mắc các bệnh tiêu chảy, hô hấp...

Một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến tăng trưởng chiều cao là khẩu phần thấp canxi và vitamin D thường xuyên diễn ra ở khắp nơi. Theo PGS Mai, tổng hợp kết quả 4 cuộc điều tra trên toàn quốc những năm gần đây cho thấy, giá trị canxi trong khẩu phần không thay đổi, chỉ 500 mg/người/ngày từ những năm 1985-2010. Khẩu phần nghèo canxi, chỉ đáp ứng được 57-64% nhu cầu của cơ thể khiến nhiều người rơi vào tình trạng thiếu canxi trầm trọng.

Nguyên nhân thiếu canxi trước hết là nguồn thức ăn ăn vào không đủ canxi. Sữa là nguồn giàu canxi, dễ hấp thụ, nhưng chưa là khẩu phần bình thường trong bữa ăn mà chỉ dành cho trẻ em, người ốm, người già. "Trong khi đó, cua, tôm, cá nhiều canxi nhưng nếu vậy cua phải ăn cả mai và yếm, cá ăn cả xương, tôm ăn cả vỏ", PGS Mai phân tích.

Thực tế, bữa ăn truyền thống của những hộ người Việt vượt mức nghèo đã thay đổi, đầy đủ hơn nhưng vẫn không cân đối. Không những thế khẩu phần canxi ít ỏi lại bị mất đi quá nhiều qua nước tiểu bởi thói quen ăn uống không lành mạnh, sử dụng nhiều nước ngọt có ga, nhiều protein động vật mà không tăng đồng hành canxi, hoặc ăn quá mặn. Tất cả những thói quen này khiến canxi trong khẩu phần không được hấp thu mà bị đào thải ra ngoài. Từ lượng 500 mg canxi ăn vào có lẽ cơ thể chỉ hấp thu tối đa được 30%.

Nước ngọt, bên cạnh lượng đường tự nhiên trong thực phẩm, thường được ép thêm đường glucose hoặc fructose. Những loại đường này cung cấp năng lượng dễ dàng làm béo phì. Một lon nước ngọt có đến 36g đường. Theo công bố trên nhãn của nhà sản xuất, 100 ml nước ngọt thì tạo ra 42 kcal. “Vấn đề là hiếm có người tiêu dùng nào chịu đọc dòng chữ nhỏ li ti trên nhãn. Bên cạnh đó, không ai mua một lon nước chỉ uống 100 ml mà phải uống hết. Điều đó đồng nghĩa một lon nước hơn 300 ml cung cấp gần 140 kcal, trong khi phải mất đến 45 phút đi bộ mới có thể tiêu thụ được 100 kcal”, PGS Mai nói.

Nước ngọt có ga (bọt khí CO2) gây hại còn lớn hơn vì hai lẽ: a) vi khuẩn trong miệng biến đường lên men thành axit ăn mòn canxi trong răng; b) phân tử CO2 sục vào nước tạo thành H2CO3 (axít cacbonic) và để trung hòa môi trường axít này, cơ thể phải rút bớt canxi (chất kiềm) trong xương, răng, sau đó thải ra ngoài qua nước tiểu.

Không có lượng vitamin D đầy đủ cũng ảnh hưởng đến việc hấp thu canxi. Nhiều nghiên cứu cho thấy vitamin D làm tăng 30-60% hấp thụ canxi. Tuy nhiên, mức đáp ứng nhu cầu vitamin này ở phụ nữ chỉ là 8%, với trẻ em chưa đến 11%. Nguồn vitamin này không phải từ khẩu phần ăn. Nếu muốn ăn đủ nhu cầu vitamin D cần thiết thì mỗi ngày phải nuốt trôi tới 13 lòng đỏ trứng gà, rất là phi thực tế.

Giải pháp

“Dù tốc độ tăng chiều cao rất ít, nhưng đem đến tia hy vọng người Việt thấp bé nhẹ cân không phải thuộc tính di truyền mà có thể cải thiện được. Bằng chứng là Thái Lan, Trung Quốc đã cải thiện tầm vóc nhờ dinh dưỡng hợp lý”, PGS Mai cho biết.

“Khẩu phần ăn của người Việt hàng ngày đã thiếu canxi, nay lại mất canxi theo nước tiểu, làm chậm tăng chiều cao, loãng xương. Vì thế, tôi cho rằng cần đánh thuế tiêu thụ đặc biệt với nước ngọt, nước có ga để giảm ảnh hưởng đến sức khỏe; giữ lại phần canxi ít ỏi để phát triển chiều cao, tăng mật độ xương”, PGS Mai đề nghị.

Để cải thiện chiều cao của người Việt, điều quan trọng là cần có những can thiệp dinh dưỡng hợp lý theo chu kỳ vòng đời. Cụ thể, từ khi mang thai, người mẹ cần được bổ sung đủ chất, đủ dinh dưỡng, đa dạng để ngăn ngừa việc sinh ra những trẻ nhẹ cân, thấp. Tiếp theo đó là việc nuôi dưỡng trẻ thật tốt trong 3 năm đầu đời, trẻ được bú sữa mẹ sớm, hoàn toàn trong 6 tháng đầu, chế độ dinh dưỡng hợp lý, ít mắc bệnh...

Được biết, 80-90% vitamin D của cơ thể chủ yếu tổng hợp từ tiền chất vitamin D dưới da nhờ tác động quang hóa của tia cực tím từ ánh nắng mặt trời. Nhiều người chưa có thói quen tắm nắng, phụ nữ đi ra đường lại che nắng quá nhiều mà không biết ánh nắng trước 10h sáng và sau 16h rất cần thiết với cơ thể.

Đông Tỉnh