LOGO CỦA WEBSITE NÀY

Trang nhà > Sử­ sách > Thời mới > Nguyễn Thiện Thuật (1844-1926)

Nguyễn Thiện Thuật (1844-1926)

Thứ Bảy 14, Tháng Hai 2009

Nguyễn Thiện Thuật hay Tán Thuật là lãnh tụ một cuộc khởi nghĩa chống Pháp của sĩ phu và nông dân Bắc Bộ những năm tám mươi thế kỷ 19. Khởi nghĩa dấy lên từ một vùng quê sông Hồng xưa kia đầm lầy lau sậy, từng làm căn cứ của Dạ Trạch Vương Triệu Quang Phục, nên được gọi là khởi nghĩa Bãi Sậy.
Tán Thuật giữ chức Sơn phòng Chánh sứ kiêm Tán tương quân thứ Sơn Tây, Tổng đốc Hải - Yên (gồm Hải Dương, Hải Phòng, Quảng Ninh ngày nay). Sau khi Hà Nội thất thủ lần thứ hai, triều Nguyễn ký hoà ước Hác-Măng (1883) công nhận quyền bảo hộ của thực dân Pháp ở Bắc và Trung Kỳ, ra lệnh các tướng lĩnh triệt binh, Nguyễn Thiện Thuật đã kháng chỉ, bỏ quan về vùng Đông Triều chiêu tập lực lượng đánh Pháp. Vua Hàm Nghi giao cho Nguyễn Thiện Thuật là Bắc Kỳ Hiệp thống quân vụ đại thần, thống nhất lực lượng, chỉ huy đánh Pháp ở Bắc Kỳ. Ông về Bãi Sậy tiếp nhận vai trò chỉ huy của Đổng Quế (mới qua đời) đưa phong trào khởi nghĩa Bãi Sậy lên quy mô rộng lớn với thanh thế mạnh mẽ. Ông còn phối hợp với lực lượng người Hoa là quân “Cờ đen” của tướng Lưu Vĩnh Phúc, thu phục được tàn quân của phong trào Thiên Địa hội, Thái bình thiên quốc bị triều đình nhà Thanh truy đuổi dạt sang vùng núi phía bắc nước ta, cùng đánh giặc Pháp.
Thực dân Pháp ra sức bình định, đàn áp và rồi trong cuộc chiến đấu không cân sức, khởi nghĩa Bãi Sậy dần rơi vào thoái trào. Nguyễn Thiện Thuật giao quyền chỉ huy cho em trai là Nguyễn Thiện Kế, lánh sang Trung Quốc mưu cuộc vận động mới.
Tình hình thời cuộc mỗi ngày một đen tối, bế tắc, ông phải sống ở Trung Quốc cho đến cuối đời, mất tại thành phố Nam Ninh, tỉnh Quảng Tây, thọ 83 tuổi. Sau tái lập tỉnh, lãnh đạo tỉnh Hưng Yên chủ trương cùng dòng họ sang Trung Quốc tìm phần mộ và cuối cùng đã đưa được di hài Nguyễn Thiện Thuật về nước năm 2004.

====
Tại làng Xuân Dục hiện vẫn còn bài vị cụ Tán Thuật tại nhà thờ họ Nguyễn. Trên ban thờ đặt ảnh cụ Tán, một bức vẽ lại từ đâu không rõ nguồn gốc. Hình cụ Tán Thuật nửa người, đầu đội khăn xếp, áo lương đen, vẻ mặt quắc thước tinh anh của một nhà nho chứ không mang dung mạo oai phong của một vị tướng.
Trước khu tưởng niệm Nguyễn Thiện Thuật không xa là ngôi chùa làng. Phía sau thì có ngôi miếu nhỏ dưới gốc cây đề, từng là vọng gác tiền tiêu của nghĩa quân Bãi Sậy khi xưa. Từ trên ngọn cây cao nghĩa quân có thể quan sát cảnh giới hoạt động của địch trên Quốc lộ 5. Như vậy khu tưởng niệm có vị trí tiền Phật hậu Thánh. Nổi cao ở giữa là nhà bia tám mái, bằng gỗ lim, bên trong đặt tấm bia đá lớn ghi khắc tiểu sử sự nghiệp của Nguyễn Thiện Thuật. Phía cuối khu tưởng niệm, thay cho bức tường là mảng phù điêu lớn diễn tả hình ảnh nghĩa quân Bãi Sậy xung trận. Nằm khoảng giữa nhà bia và mảng tường phù điêu là phần mộ cụ Tán. Phần mộ nửa nổi nửa chìm, ốp đá đen, là hạng mục trung tâm, và điểm nhấn của khu tưởng niệm.
(Theo Nguyễn Phúc Lai)