Home > Sáng tạo > Cận đại > Nhà văn Bình Nguyên Lộc (1914-1987)

Nhà văn Bình Nguyên Lộc (1914-1987)

Wednesday 6 June 2007

Nhà văn, nhà báo, nhà nghiên cứu ngôn ngữ; bút danh khác: Phong Ngạn, Hồ Văn Huấn, tên thật: Tô Văn Tuấn.

Ông sinh ngày 17-3 -1914 tại làng Tân Uyên, tổng Chánh Mĩ Trung, tỉnh Biên Hòa (nay thuộc thị trấn Tân Uyên, Bình Dương), cha là Tô Phương Sâm và mẹ là Dương Thị Mão. Xuất thân trong một gia đình nông lâm nghiệp, thưở nhỏ học chữ Hán với một thầy ở làng, tiểu học Pháp Việt ở quê. Năm 1928 xuống Sài Gòn học trung học tại trường Pétrus Ký, đậu tú tài phần thứ nhứt niên khóa 1933-1934 nhằm lúc kinh tế khủng hoảng nên không tiếp tục học được nữa.

Năm 1934 về quê lập gia đình với cô Dương Thị Thiệt rồi làm công chức kho bạc tỉnh Thủ Dầu Một (nay là tỉnh Bình Dương), năm 1936 đổi về Sài Gòn làm nhân viên kế toán ở Tổng nha Ngân khố Sài Gòn. Vào thời gian này ông bắt đầu viết. Truyện ngắn đầu tay có tên là Phù sa đăng trên tạp chí Thanh Niên của KTS Huỳnh Tấn Phát, quen thân với các vị trong báo Thanh Niên: Xuân Diệu, Huy Cận, Nguyễn Hoàng Tư, Lâm Thao Huỳnh Văn Phương, Dương Tử Giang, Nguyễn Tấn Sĩ... ở Sài Gòn từ năm 1943. Truyện ngắn trên viết về công cuộc Nam tiến của người Việt trên đường mở sinh lộ vào miền đất mới Nam Kì. Vào thời điểm này ông hoàn tất tác phẩm Hương gió Đồng Nai (khởi thảo từ năm 1935), tác phẩm đầu tay của ông. Đây là một tập truyện ngắn và tùy bút về hương đồng cỏ nội đất Đồng Nai; tác phẩm này được Xuân Diệu, Huy Cận và vài nhà văn khác tán thưởng, nhưng sau đó đã bị thất lạc trong chiến tranh.

Năm 1944 ông bị bệnh thần kinh gần một năm, đến năm 1945 ông bỏ đời sống công chức. Cùng năm ông tản cư về quê ở Tân Uyên, tham gia chống Pháp. Sau đó ông hồi cư về Lái Thiêu. Năm 1949 xuống Sài Gòn sống với nghề viết văn làm báo đến cuối đời.

Năm 1950, ông viết cuốn Nhốt gió và xuất bản cùng năm. Từ năm 1952 đến năm 1956 làm thơ kí tòa soạn cho vài tờ báo xuất bản tại Sài Gòn. Vào những năm 1944-1947 bệnh cũ tái phát gây khủng hoảng tinh thần nên không có tác phẩm nào ra đời.

Năm 1958, ông chủ trương tuần báo Vui sống. Đây là một tuần báo văn nghệ có khuynh hướng y tâm bệnh nhằm áp dụng kiến thức y học phổ thông vào đời sống hiện hữu, báo quy tụ nhiều cây bút sáng giá như: Đông Hồ Lâm Tấn Phác, Thanh Nghị Hoàng Trọng Quị, Lê Trương Ngô Đình Hộ, Thiếu Sơn Lê Sĩ Quí,...

Từ khi hồi cư về Sài Gòn, ông chính thức sống bằng ngòi bút, được nhiều chủ báo mời làm chủ bút các nhật báo tại đây. Khi làm chủ bút, ông đã có nhiều sáng kiến trong việc trông nom bài vở cho một nhật báo thông tin thì "báo đó phải là một tờ báo thông tin chuyên nghiệp".

Năm 1960, ông cùng các văn thi hữu thành lập nhà xuất bản Bến Nghé xuất bản các tác phẩm văn chương mang hương sắc Đồng Nai, Bến Nghé. Hầu hết các tác phẩm của nhà xuất bản này đều nhằm làm sống dậy cái sinh khí của miền đất mới, trong đó có Gia Định xưa và Biên Hòa (quê ông).

Trong thời gian 1960-1970, ông vẫn làm báo (chủ bút nhiều nhật báo tại Sài Gòn) và sáng tác đều tay, hằng năm có đôi ba tác phẩm ra mắt công chúng độc giả. Cũng trong thời gian này (1961) ông đoạt Giải Nhứt Văn chương Toàn quốc 1959-1960 loại tiểu thuyết với cuốn Đò Dọc và được tặng Đ25.000. Cùng Giải Nhứt đồng hạng năm đó là nhà văn Vũ Khắc Khoan với cuốn Thần Tháp Rùa[1].

Độc giả của Bình Nguyên Lộc hầu hết là người dân từng sống ở nông thôn vì chiến tranh mới lưu tán về các đô thị. Thế cho nên bối cảnh, nhân vật, tâm tư, tình cảm của các nhân vật trong các tác phẩm của ông đều liên hệ với vận nước lúc đó.

Tác phẩm văn học

- Đò Dọc, giải nhất giải quốc gia miền nam Viẹt Nam, Sài Gòn (1959)
- Nhốt Gió (1959)
- Gieo Gió Gặt Bão (1960)
- Ký Thác (1960)
- Nhện Chờ Mối Ai (1962)
- Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc Thương (1963)
- Bóng Ai Qua Ngoài Cửa (1963)
- Hoa Hậu Bồ Ðào (1963)
- Mối Tình Cuối Cùng (1963)
- Nửa Ðêm Trăng Sụp (1963)
- Tâm Trạng Hồng (1963)
- Ðừng Hỏi Tại Sao (1965)
- Mưa Thu Nhớ Tằm (1965)
- Tình Ðất (1966)
- Những Bước Lang Thang Trên Phố Của Gã BNL (1966)
- Một Nàng Hai Chàng (1967)
- Quán Tai Heo (1967)
- Thầm Lặng (1967)
- Trăm Nhớ Ngàn Thương (1967)
- Uống Lộn Thuốc Tiên (1967)
- Cần Giờ (1968)
- Diễm Phương (1968)
- Sau Ðêm Bố Ráp (1968)
- Cuống Rún Chưa Lìa (1969)
- Khi Từ Thức Về Trần (1969)

Tác phẩm nghiên cứu

- Nguồn gốc Mã Lai của dân tộc Việt Nam (1971), NXB Bách Bộc
- Lột trần Việt Ngữ (1972), NXB Nguồn Xưa
- Từ vựng đối chiếu 10 ngàn từ (1971)
- Từ vựng danh từ Mã Lai mà Trung Hoa vay mượn (1972)