Quick browsing

Home > Sáng tạo > Khám phá > Những tin khoa học nổi bật năm 2008

Những tin khoa học nổi bật năm 2008

Sunday 24 May 2009

Cỗ máy gia tốc hạt khổng lồ lần đầu tiên vận hành, tìm ra bắc cực của Sao hoả, phát hiện nhiều hành tinh ngoài hệ mặt trời và bí mật sự sống... là những khám phá khoa học nổi bật của thế giới năm 2008, theo đánh giá của tạp chí Time (Mỹ).

Tái tạo bộ gien voi ma mút lông dài

Tháng 11/2008, giáo sư hoá sinh Stevan Schuster công bố đã tái tạo được 80% bộ gien của loài voi ma mút lông dài đã tuyệt chủng từ lâu, bằng cách sử dụng các nhúm lông còn sót lại của loài vật cổ đại khổng lồ. Công việc này không chỉ bao gồm việc ráp lại với nhau hơn 3 tỷ chuỗi ADN, mà còn đòi hỏi phải đảm bảo không có bất cứ mẫu vật nào được sử dụng xuất phát từ vi khuẩn hay các cơ thể sống khác bám trên đám lông của voi ma mút.

Công bố của giáo sư Schuster đưa đến câu hỏi về việc liệu có tái tạo được Công viên kỷ Juras như chúng ta thường nghe hay không. Câu trả lời là không và chúng ta sẽ không thể sớm chứng kiến cảnh những chú voi ma mút lông dài đi lại bằng xương bằng thịt được.

Sự sống nhân tạo

Nhà di truyền học J. Craig Venter, một trong hai người lập bản đồ gien người, đã tạo ra được nhiễm sắc thể hoàn toàn mới từ hoá chất trong phòng thí nghiệm, bằng cách kết hợp 582.000 cặp liên kết đôi để hình thành vi khuẩn sống nhân tạo đầu tiên trên thế giới. Tế bào này cũng có một phần sự sống tự nhiên và có khả năng nhân bản. Mục tiêu tiếp theo là khởi động hệ lập trình ADN trong vi khuẩn nhân tạo này để xem nó có thể đảm đương hoạt động của cơ quan sinh vật hay không.

Máy gia tốc hạt lớn (LHC)

Cỗ máy LHC mạnh và hiện đại nhất thế giới với chiều dài 27 km được vận hành lần đầu tiên dưới độ sâu 100 mét tại biên giới Pháp - Thụy Sĩ từ tháng 9/2008. Cơ quan nghiên cứu hạt nhân châu Âu (CERN) sở hữu cỗ máy trị giá hơn 4 tỷ USD này hy vọng sẽ tái tạo vụ nổ Big Bang, xác định sự tồn tại của hạt Higgs có vai trò quan trọng trong mô hình chuẩn của vật lý hạt, để từ đó giải thích quá trình hình thành vũ trụ.

Nhiều người lo ngại cỗ máy trên hoạt động có thể tạo ra các lỗ đen nuốt chửng cả thế giới. Ban đầu mọi thứ diễn ra đúng kế hoạch sau khi máy LHC khởi động trước sự chú ý của giới khoa học toàn cầu. Chùm tia thí nghiệm đầu tiên đã hoàn thành quãng đường tuần hoàn 27 km của máy LHC. Nhưng 10 ngày sau đã có một sự cố xảy ra, khi một lượng lớn heli lỏng bị rò rỉ vào đường hầm khiến nó phải tạm ngừng hoạt động.

Công việc sửa chữa đang được tiến hành và cỗ máy LHC có thể vận hành trở lại từ tháng 6/2009, trước sự chờ đón của giới khoa học xung quanh cỗ máy "tiền tỷ" này.

Khám phá bắc cực của sao Hoả

Trước tàu Phoenix, tất cả các robot thăm dò sao Hoả đều chưa từng tới được vùng cực phía bắc của hành tinh đỏ, nơi có thể tìm thấy sự tập trung lớn nhất của băng và nước, những bằng chứng về sự tồn tại sự sống. Bước ngoặt đã xảy ra vào tháng 5/2008 khi tàu Phoenix của NASA đáp xuống khu vực gần cực bắc của sao Hoả và bắt đầu xem xét và lấy mẫu tại đây.

Tàu Phoenix không tìm thấy bất cứ thứ gì đột phá có thể thay đổi hình ảnh sao Hoả vốn được nhìn nhận như một hành tinh chết, nhưng những gì nó thu thập được đã củng cố giả thuyết rằng hành tinh đỏ đã từng có thời ẩm ướt và tồn tại sự sống. Nhưng do điều kiện khí hậu và địa hình khắc nghiệt đã không cho Phoenix cống hiến lâu và nó gửi về trái đất những tín hiệu cuối cùng hồi tháng 11/2008, trước khi chấm dứt sứ mệnh trên hành tinh đỏ.

Những hành tinh ngoài hệ Mặt trời

Các nhà khoa học luôn khẳng định vũ trụ còn có rất nhiều hành tinh với các ngôi sao quay xung quanh nằm bên ngoài hệ Mặt trời mà chúng ta đã biết. Nhưng phải đến tận năm 1995 họ mới bắt đầu tìm thấy những hành tinh xa lạ này. Tới tháng 6/2008, nhà thiên văn Thụy Sĩ Michel Mayor đã tìm thấy 45 hành tinh hoàn toàn mới. Tất cả chúng đều khá nhỏ và rất nóng.

Tới tháng 11/2008, hai nhóm các nhà thiên văn học Mỹ và Canada đã chụp được hình ảnh của 4 hành tinh xa lạ này. Đây là những bức ảnh đầu tiên cho thấy một thế giới bên ngoài hệ Mặt trời tồn tại hữu hình.

Sức mạnh tàng hình

Các nhà khoa học tại Đại học California công bố họ đã phát minh ra chiếc áo tàng hình và sẽ cho ra mắt trong tương lai, nhờ hai loại vật liệu mới siêu mỏng có khả năng bẻ cong đường đi của ánh sáng, khiến sóng ánh sáng đi vòng quanh vật thể rồi hội tụ ở phía sau giống như dòng nước chảy quanh một tảng đá.

Tuy nhiên khả năng tàng hình vẫn đang trong quá trình thử nghiệm và giá thành chế tạo quá lớn sẽ rất khó ứng dụng rộng rãi công nghệ này trong thực tế. Theo các nhà khoa học của Đại học California, vẫn còn một chặng đường dài trước khi có thể làm tàng hình những vật thể có kích thước lớn hơn cấp độ nano.

Trình độ khoa học trung bình của người dân Mỹ

Từ năm 1979 đến 2006, tỷ lệ những người trưởng thành tại Mỹ có kiến thức về khoa học đã tăng gấp đôi, lên 17%. Một cuộc điều tra diễn ra năm 2008 do các giáo sư ngành chính trị học tại Đại học Michigan tiến hành, cho thấy tình hình đã được cải thiện nhưng không đáng kể.

Theo đó có 25% dân số Mỹ, đất nước đã sáng chế ra máy bay, bóng đèn và đưa người lên mặt trăng, đạt chuẩn "kiến thức khoa học dân sự". Các nhà điều tra xã hội học kết luận cứ 4 người trưởng thành tại Mỹ mới có một người có thể đọc và hiểu các bài báo trên mục khoa học của tờ The New York Times. Đây được coi là phát hiện gây bất ngờ về trình độ khoa học chung của người Mỹ.

Đình Chính (VE)