Trang nhà > Nhân văn > Dưỡng sinh > Tĩnh khí công Việt Nam

P/v NQT Hoàng Vũ Thăng

Tĩnh khí công Việt Nam

Thứ Hai 30, Tháng Tư 2007

Tôi đến gặp NQT Hoàng Vũ Thăng khi thầy đang có lớp. Hướng dẫn xong những học viên đang ngồi tập quanh một vòng tròn âm dương, thầy trả lời những câu hỏi của chúng tôi. "Trước hết, bạn phải hiểu thế nào là khí công", thầy Thăng nói.
Như đã biết, khí công lấy luyện khí là con đường tu tập chính, là sự kết hợp giữa quan điểm phương Đông với khoa học hiện đại để tăng sức khoẻ cho con người. Khí công bắt nguồn từ Trung Hoa, lúc đầu gắn với thuật trường sinh, sau đó lại đi lẫn vào Thiền học và cuối cùng mới tách ra và quan hệ mật thiết với võ thuật và y học. Sự kết hợp này tạo nên một phương pháp mới: khí công dưỡng sinh, lấy mục đích làm chủ khí trong cơ thể là mục đích tu luyện chính. Vậy, "khí công là phương pháp luyện khí, làm chủ khí trong cơ thể".

Thưa thầy, hiện nay có bao nhiêu trường phái khí công? Điểm khác biệt của các trường phái khí công này?

Trước hết phải nhắc đến ba trường phái Yoga của Ấn Độ, khí công của Trung Hoa và khí công của Việt Nam. Yoga Ấn Độ đi sâu vào trạng thái vô thức, thiền định. Khí công Trung Hoa thiên về phần thực, gắn liền với võ thuật tức là đi về phần Động mà quên đi phần Vô thức. Khí công Trung Hoa còn được gọi là Động khí công. Khí công Việt Nam thiên về sử dụng ý thức điều khiển khí nên được gọi là Tĩnh khí công, tức là toạ công, dùng tâm thức điều khiển mọi hoạt động. Sự khác nhau cơ bản của ba trường phái là xuất phát điểm: yoga thiên về thể lực (Hatha yoga), khí công thiên về năng lực, thiền định thiên về tinh thần. Hiện nay có rất nhiều trường phái sử dụng cách tu luyện khí. Tựu chung lại, đó là sự kết hợp của ba trường phái này nhưng mỗi phái có một cách hành công khác nhau.

Vì sao lại gọi là Tĩnh khí công Việt Nam?

Tĩnh khí công Việt Nam đi vào con đường làm chủ khí hay còn gọi là Tĩnh khí công ý thức, hướng đến khai thác những khả năng còn tiềm ẩn của con người. Các thiền sư phát hiện ra những khả năng tiềm ẩn này và sử dụng tâm thức để chế ngự, điều khiển các hoạt động trong cơ thể. Và quá trình tu luyện của các vị thiền sư đã giữ gìn, bổ sung cho Tĩnh khí công ý thức Việt Nam. Tĩnh khí công ý thức là dùng ý thức để điều khiển sự vận động hành khí trong cơ thể ở trạng thái tâm thần tuyệt đối yên tĩnh, trạng thái cơ thể trống không hay còn gọi là vô ngã vô tâm đồng thời dùng ý chí, tâm thức tập trung cao độ vào một chương trình đã được vạch sẵn.

Hiện nay, nhiều người cảm thấy không tin tưởng vào khí công. Họ cho rằng, Yoga còn có những động tác hỗ trợ mới có hiệu quả, còn khí công chỉ là toạ công đơn thuần thì có thể đem lại hiệu quả chữa trị với người bệnh?

Tĩnh khí công không có động tác hỗ trợ như Yoga, là sự tĩnh toạ đơn thuần. Nhưng nếu có thực sự tập luyện, đạt được đến trình độ cảm khí, người tập sẽ cảm nhận được cái động trong cái tĩnh, cảm nhận được dòng khí luân chuyển trong cơ thể, thu nạp khí mới bên ngoài và đẩy trọc khí ra khỏi cơ thể theo các đường kinh mạch. Chỉ có tập luyện thực sự với cảm nhận được điều đó. Trên thực tế, Yoga chính pháp rất khó tập và căng thẳng, khó phù hợp với người hiện đại.

Khi tham gia tập khí công, học viên cần đáp ứng những điều kiện nào như tuổi tác, sức khoẻ...? Và có phải chỉ có người bệnh mới nên tập khí công?

Không phải vậy. Bất cứ người nào cũng có thể tham gia tập khí công. Người tập không chịu sự ràng buộc của bất cứ điều kiện nào, kể cả tuổi tác, sức khoẻ. Mỗi lứa tuổi có một cách tập khí công khác nhau. Ví dụ như đối với trẻ nhỏ, người tập chỉ cần luyện ý là chủ yếu. Với người lớn tuổi, cần làm chủ khí với các bài tập khác nhau.

Khi mới tham gia luyện khí, người luyện phải trải qua những bước cơ bản nào?

Quá trình luyện khí có ba giai đoạn cơ bản là nhập môn (chỉnh lý sức khoẻ), cơ bản (nắm vững kỹ thuật cơ bản), nâng cao (thực hiện các công phu cao cấp). Thông thường, với những người mới nhập môn, chúng tôi hướng dẫn họ cách toạ công, điều kiện để toạ công và cách thở hay còn gọi là Điều tức công (thở khí công). Cách điều tức rất quan trọng. Có biết cách thở, thở sâu, tạo ra khí, phù hợp với sự vận động của khí thì mới có thể vận hành được khí. Giai đoạn nhập môn thường kéo dài 10 buổi học với sự trợ giúp của thầy giáo và các sư huynh tại lớp cộng với sự tập luyện chăm chỉ của học viên ở nhà.

Thở là bài học đầu tiên đối với mỗi người luyện, vậy các bước thở dành cho học viên mới như thế nào, thưa thầy?

Trong quá trình nghiên cứu, chúng tôi thấy rằng mỗi người có hai trạng thái thở: thở ra và hít vào theo bản năng tự nhiên. Đối với tập luyện khí công, đó là bốn trạng thái: hít vào, nén khí, thở ra, ngưng thở. Quá trình này diễn ra khi cơ thể được thư giãn hoàn toàn, lưỡi đặt lên hàm trên và thở bằng mũi. Bước luyện đầu tiên là hơi thở hít vào phải sâu, thật đều, chậm. Càng sâu, càng đều, càng chậm càng tốt. Chu trình đầu tiên chúng tôi dành cho học viên là: hít vào (10 giây), nén thở (5 giây), thở ra (10 giây, đẩy hết trọc khí ra), ngưng thở (5 giây). Sau đó tiếp tục hướng dẫn tuỳ theo hiệu quả của bài tập.

Các bài tập được xây dựng trên cơ sở nào? Hiện nay có bao nhiêu bài tập cơ bản dành cho bệnh nhân? Với mỗi bệnh nhân cụ thể, thầy giáo có cần xây dựng những bài tập riêng dành cho họ không?

Hiện nay có khoảng 20 bài tập dưỡng sinh các loại. Các bài tập này được xây dựng trên cơ sở phân loại khí với những quá trình phù hợp. Các bài tập dưỡng sinh đơn giản hơn so với các bài tập chữa bệnh. Với từng bệnh nhân cụ thể, với thể trạng bệnh và sức khoẻ khác nhau nên chúng tôi xây dựng những quá trình tập luyện khác nhau dựa trên các bài tập cơ bản.

Thưa thầy, có thể tự luyện khí công được hay nhất thiết phải có sự hướng dẫn của thầy giáo?

Có thể tự luyện khí công theo sách hướng dẫn và mức độ cảm khí của người luyện. Tuy nhiên, với sự trợ giúp của người dẫn, người luyện sẽ đạt được thành tựu nhanh hơn. Bởi người đi trước có kinh nghiệm, trình độ có thể hướng dẫn tập theo đúng phương pháp, cách thức. Có hai điều kiện đối với người tự luyện là phải có căn đạo và đọc nhiều sách: có thể chất phù hợp với con đường tu đạo, cốt khí phù hợp và có tinh thần; đọc nhiều sách để bổ sung kiến thức về khí công, để không đi lạc so với con đường chính đạo.

Tập luyện khí công ở thiên nhiên có tốt cho quá trình tu tập tự chữa bệnh của học viên?

Điều kiện tự nhiên là tác nhân đối với người tập luyện. Đến với thiên nhiên, con người tìm được sự thanh thản nhanh hơn. Đối với từng địa điểm tập, con người cũng thu được nhiều khí tốt, khí thiếu cho mình.

Hiện nay, có bao nhiêu điểm tập luyện khí công ngoài thiên nhiên như Côn Sơn?

Có rất nhiều điểm như Sóc Sơn, Suối Mơ, Mẫu Sơn, Ba Vì, Kim Bôi... Mỗi địa điểm có một vị thế khác nhau, một loại khí khác nhau. Ví dụ như ở Kim Bôi, đi qua con suối khoáng sau khu nghỉ vào trong một khu hang ngầm dưới đất, đó là nơi khí âm hội tụ.

Đối với những bệnh nhân thiếu âm khí, tôi hay dẫn họ đến đấy tập luyện. Tuy nhiên, mỗi vùng tuỳ từng thời gian, từng mùa mới có được khí tốt, phù hợp với người tập nên thầy dẫn cần tìm hiểu kỹ khí từng vùng trước khi đưa học viên đến tập.

Nhiều người đặt ra câu hỏi: Khí công có thực sự chữa được bệnh?

Trước hết cần hiểu được mối quan hệ giữa khí công và y học. Hai vấn đề này cùng gắn bó với nhau ở quan điểm về khí và khí hoá, quan điểm về kinh mạch, huyệt và tạng phủ, quan điểm về âm dương ngũ hành... Dựa trên mối quan hệ này, người ta đã phát triển khí công hỗ trợ chữa bệnh. Tác động của khí công có thể hỗ trợ tốt cho người bệnh ở những điểm sau: hỗ trợ nâng cao nội lực cho người bệnh; hỗ trợ thông kinh mạch, kích thích huyệt đạo của người bệnh; giúp người bệnh đẩy trọc khí ra ngoài.

Trong khí công có ba hiệu ứng tác động có thể gây tác dụng trị liệu là:

  • Tác động thông xả - dựa trên nguyên tắc của cổ nhân "Thông thì bất thống (đau)", xả hư khí bệnh tật ra khỏi cơ thể;
  • Tác động cân bằng - tạo ra sự cân bằng trong cơ thể và vùng bệnh theo nguyên tắc cân bằng âm dương và ngũ hành;
  • Tác động loại bỏ - đây là tác động đặc biệt của khí công. Loại bỏ nguyên nhân gây bệnh ra khỏi cơ thể.

Do đó, theo quan điểm y học phương Đông, khí công chỉ có thể hỗ trợ chữa bệnh chứ không trực tiếp chữa trị bệnh tật. Chữa được bệnh hay không còn phụ thuộc rất nhiều vào sự nỗ lực của người tập luyện.

Vì sao lại nói là thu ngoại khí vô hạn để hỗ trợ nội khí hữu hạn trong cơ thể? Điều này cũng dựa trên quan điểm phương Đông. Quan điểm phương Đông cho rằng con người là một tiểu vũ trụ thu nhỏ. Nhưng con người cũng như mọi vật đều hữu hạn. Khí trong cơ thể gọi là nội khí cũng vậy. Để khắc phục những thiếu sót của nội khí, khai mở để thu nạp ngoại khí, linh khí của đất trở, bổ sung cho nội khí để nâng cao cái hữu hạn bên trong. Thông thường, người luyện khí công thu khí qua đỉnh Bách hội và Ấn đường.

Luyện khí công rất tốt cho sức khoẻ và chữa bệnh. Vậy, khí công có giúp ích cho việc làm đẹp, giữ gìn sắc đẹp của người phụ nữ?

Có. Như tôi đã nói, khí công là phương pháp dưỡng sinh tự điều trị bệnh. Hiện nay, tôi có khoảng 20 bài tập dành cho dưỡng sinh, làm đẹp. Tuy nhiên, phương pháp luyện tập có đạt hiệu quả hay không tuỳ thuộc vào mức độ nắm vững căn bản của người tập và phụ thuộc vào hệ thống nội tiết tố của mỗi người.

Xin cảm ơn thầy!

HIÊN VÂN