Quick browsing

Home > Khoa học > Ngôn ngữ > TÊN DUY NHẤT VÀ (CÁC) ÂM CỦA MỖI CHỮ CÁI

TÊN DUY NHẤT VÀ (CÁC) ÂM CỦA MỖI CHỮ CÁI

Monday 3 September 2018

Xin hãy để chữ Quốc ngữ ổn định và trẻ em được học theo tiếng mẹ đẻ

CẦN THỐNG NHẤT CÁCH VIẾT VÀ PHIÊN ÂM

Bảng chữ cái (mẫu tự) của một thứ chữ viết thuộc hệ Latin (có các mẫu tự đi mượn của chữ Latin) sẽ trở thành "quy chuẩn quốc gia" nếu được nhà nước ban hành và bao gồm đầy đủ 3 thành phần sau:

  • những hình chữ cái (glyph, cách viết có thể khác nhau tùy theo kiểu hoa/thường hay "font" in ấn);
  • những cái tên định danh (identifier) được đặt cho (mỗi mẫu tự chỉ có một tên);
  • những phiên âm (nếu có) hoặc ví dụ minh họa cách phát âm những mẫu tự đó.

Trước đây, người Pháp thúc đẩy việc dùng chữ Quốc ngữ thay cho chữ Hán và bảng chữ cái Quốc ngữ bị đọc theo kiểu Pháp (a bê xê...). Sau này nhiều sách vỡ lòng đã dùng kiểu mới (a bờ cờ...), dĩ nhiên hậu quả là các thế hệ đọc hơi khác nhau. Một số từ Hán Việt xưa quen dùng (vd. nước Ý, Úc, hay Ý Đại Lợi, Úc Đại Lợi) đã được thay đi (Italia, Ôxtrâylia, nếu viết thêm các gạch ngang thì càng thêm mệt), nhưng vẫn cứ dùng Mỹ, Nhật, Đức, Áo, v.v. Do có ảnh hưởng tiếng Anh (ây bi xi...) nên đặc biệt các chữ tên riêng và viết tắt vd. Park Hang-seo, Donald Trump, Emmanuel Macron, Cristiano Ronaldo, Johan Cruyff, Argentina, USA, USD, VND, UNDP, GDP, ADN v.v. bị phát âm khác nhau ngay cả trên đài phát thanh và truyền hình.

Tóm lại chữ Quốc ngữ hiện nay khá ổn định và có lượng tư liệu ấn phẩm khổng lồ nên sự cải cách mang hại nhiều hơn lợi. Nhưng việc sử dụng nó để viết và phiên âm ở ta có sự không thống nhất, nếu cứ diễn ra hàng ngày thì đối với trẻ em và cả nhiều người lớn sẽ khá là bất tiện hoặc khó hiểu. Các nhà nghiên cứu ngôn ngữ đã quá chậm thỏa hiệp để đi đến một đề xuất nhất quán có lợi rất lớn cho xã hội.

TRẺ EM CẦN HỌC CHỮ TRƯỚC KHI HỌC KHOA HỌC

Gần đây có những cuộc tranh cãi dữ dội về sách giáo khoa quen gọi là "sgk Hồ Ngọc Đại". Một trong các nguyên nhân chính là do người ta dễ lẫn lộn giữa cái tên định danh (rất cần là duy nhất để ổn định lâu dài) với cái âm của mẫu tự (có thể thay đổi theo thời gian, địa phương hoặc vị trí trong từ ngữ). Nếu tách ra sẽ thấy nguyên âm thường đổi âm khi ghép với nguyên âm khác vd. chữ u trong "cu" đọc hơi khác chữ u trong cua, cuối, cuốc, cuồng, v.v. tuy chỉ ít thôi. Nếu ký âm đúng thì vd "may" phải viết là "măi" v.v. Chưa kể chữ u trong qu hay i trong gi là một bộ phận không tách rời (tuy khi viết "giết" là đã bỏ 1 chữ i đi cho khỏi "xấu" chứ xét về ngữ âm thì không thừa v.v.).

Bản thân các nhà khoa học quốc tế cũng phải dùng các ký hiệu thống nhất trong ngôn ngữ học để phiên âm và không có thứ chữ nào của các thành viên trong Liên hợp quốc cho phép phát âm đúng 100% theo bảng chữ cái. Vì vậy trẻ em và người mù chữ nên học bằng cách đánh vần (đúng như vần ấy đang được đa số chúng ta phát âm và nghe hiểu được) chứ không dùng cách ghép từng âm mẫu tự... trước khi đủ lớn để học ngôn ngữ học.

Nếu thử so sánh giọng chuẩn theo Bảng chữ cái tiếng Việt với giọng các MC xem có giống nhau không, bạn sẽ thấy đa số MC nói ngọng. Tại các quốc gia văn minh, mọi sách giáo khoa đều được qui chuẩn ở bậc phổ cập giáo dục cơ sở nhưng không loại trừ những lựa chọn cá nhân để tránh "độc quyền chân lý". Tại Việt Nam, về cơ bản 100 năm nay chữ QN không có vấn đề gì lớn, so với Anh, Pháp, Nga, Trung, Nhật... còn ổn hơn nhiều. Chữ QN ưu việt hơn chữ Hán và chữ Nôm vì dựa vào ký âm kiểu latin nên dễ đọc, dễ nhớ, dễ viết. Nhưng nếu không biết phân biệt 3 việc khác nhau: viết chữ cái, đọc tên của chữ cái và cách dạy đánh vần thì sự hiểu nhầm dễ xảy ra, chưa kể tiếng Việt như một sinh ngữ còn bị thời gian và tính địa phương chi phối. Sách vỡ lòng (không phải là sách nghiên cứu ngữ học) có mục đích chuẩn hóa, ít ra là uốn nắn tính địa phương, cho nên thay vì ghép phụ âm + nguyên âm thì dạy theo cách ghép vần và điệu (tiếng Việt rất hay vì có nhiều vần điệu hơn tiếng Hán và nhiều tiếng khác). Nếu định lấy tên (âm) của chữ cái làm phát âm chuẩn thì dễ đọc sai bởi vì trải qua 4 thế kỷ một số âm trong tiếng Việt đã thay đổi, nhất là ở các địa phương...

Kinh nghiệm hàng trăm năm qua cho thấy cải cách một thứ chữ viết đã ổn định và có số tư liệu ấn phẩm khổng lồ sẽ mang hại nhiều hơn lợi. Tuy sách giáo khoa của trường thực nghiệm CGD còn có không ít chỗ dở (như mọi ấn phẩm khác) nhưng không có nghĩa là đông đảo giáo viên và phụ huynh đi theo trường phái này là sai. Cá nhân tôi (dù chả phải thuộc diện nêu trên) đã được tặng hai bộ sách giáo khoa cũ và mới của nhóm Cánh Buồm, đọc xong thấy rằng bộ sách chỉnh lý "hay" hơn sách giáo khoa cũ. Dĩ nhiên đây đó vẫn còn lỗi nên theo tôi cần xuất bản trên mạng để dễ sửa chữa, cập nhật; thậm chí nên cho đọc, in miễn phí để giáo dục trở thành phổ cập toàn dân và tiết kiệm các chi phí không cần thiết. Những chuyện thuộc về chuyên môn giáo dục và ngôn ngữ học thì nên có hội thảo riêng chứ tranh luận giữa những người không chuyên sẽ càng khó đi đến kết luận. Riêng đề xuất cá nhân gần đây (mà ai cũng biết) về cải cách chữ viết thì càng không nên nhắc đến và đừng đồng nhất nó với sách giáo khoa của trường thực nghiệm...

ĐÔNG TỈNH NCCONG

Any message or comments?

pre-moderation

This forum is moderated before publication: your contribution will only appear after being validated by an administrator.

Who are you?
Your post
  • This form accepts SPIP shortcuts [->url] {{bold}} {italic} <quote> <code> and the HTML code <q> <del> <ins>. To create paragraphs, simply leave blank lines.