Xem lẹ

Trang nhà > Nhân văn > Hiếu kỳ > TỤC CẮT DA Ở CHÂU PHI

TỤC CẮT DA Ở CHÂU PHI

Genital mutilation in Africa

Thứ Sáu 20, Tháng Sáu 2008

Hơn 30 trong số 50 nước châu Phi hiện nay vẫn thực hành tục này. Riêng tại Kenya, Uganda, Ethiopia, Somali, Sudan, có khoảng 80% số dân thực hiện tục cắt da.

JPEG - 61.3 kb
Một bé gái bị cắt âm vật

Phong tục lâu đời

Tục cắt da bắt nguồn từ đạo Do Thái và đã có hơn 2000 năm lịch sử. Với người Do Thái, cắt da trên thực tế là hình thức “ký giao kèo” với Thượng Đế nhằm xác định tư cách người Do Thái được Thượng Đế ưu ái, đồng thời cũng là một tiêu chí đánh dấu người con trai đã đến tuổi trưởng thành, có thể lấy vợ. Hiện nay tục cắt da đã không còn giới hạn trong người Do Thái, cũng không giới hạn trong nam giới, mà thịnh hành trong thiếu niên thiếu nữ rất nhiều dân tộc trên thế giới.

Tổ chức Clitoraid giúp đỡ phụ nữ bị cắt âm vật: http://www.clitoraid.org/

Một tục lệ làm khổ người phụ nữ

Tục cắt da trong nữ giới có chút thần bí, vì đều kín đáo thực hiện. Trừ một số ít người đến bệnh viện làm phẫu thuật cắt âm vật hoặc môi trong của âm hộ còn hầu hết mọi người vẫn như xưa, được các bà lang băm, bà đỡ hoặc người thân thao tác cắt các bộ phận này, thậm chí khâu kín miệng âm đạo. Người ta dùng dao hoặc lưỡi dao cạo râu để cắt, khi khâu thì dùng kim thậm chí dùng cả gai cây. Dùng các khí cụ thô sơ nguyên thuỷ này để cắt các bộ phận nhạy cảm nhất trên người phụ nữ mà thông thường lại không dùng thuốc gây tê, cho nên mức độ đau đớn là không thể tưởng tượng được. Ngoài ra còn chảy nhiều máu, mà thuốc cầm máu chẳng qua chỉ là nhựa cây hoặc tro rơm. Do dụng cụ thô sơ, không được sát trùng nên chỗ cắt thường bị viêm nhiễm. Khoảng 30% ca cắt da như vậy xảy ra chứng bí tiểu tiện, loét âm đạo. Các ca khâu miệng âm đạo thường gây tai hoạ khó đẻ, chết cả con lẫn mẹ. Tai hại của tục cắt da phụ nữ đã khiến dư luận các nước châu Phi và quốc tế quan tâm. Từ năm 1979, Tổ chức Phụ nữ châu Phi được sự giúp đỡ của Tổ chức Y tế thế giới đã họp hội nghị chuyên đề thông qua nghị quyết bãi bỏ tục lệ lạc hậu nguy hiểm này tại các nước châu Phi, bắt đầu thực hiện từ Đông Phi và Bắc Phi. Quốc hội Kenya, Somali đều thông qua lệnh cấm tục lệ này.

Một bé trai bị cắt da quy đầu

Nam giới có nghĩa vụ phải cắt da

Ngược lại, tục cắt da nam giới không những không ai yêu cầu bãi bỏ mà một số nơi còn tiến hành với nghi thức rầm rộ. Tại Uganda và Kenya, lễ cắt da nam giới thường thực hiện vào năm chẵn. Một số bộ tộc cứ cách 15 năm mới làm một lần. Thông thường đều làm vào mùa nông nhàn, tức tháng 7-8 hoặc cuối năm. Nhà ai có con trai cần cắt da thì trước hết phải mở tiệc mời bà con hàng xóm và công bố việc ấy trước mọi người. Người tới dự mang theo quà tặng như rượu bia, thịt bò, cuốc xẻng v.v.. để chúc mừng. Đứa trẻ sắp cắt da phải ngày ngày tắm gội sạch sẽ để chuẩn bị tiến sang một giai đoạn mới trong cuộc đời. Nếu là tín đồ thì phải đến nhà thờ làm lễ xin Trời phù hộ. Nếu không phải là tín đồ thì đến trước mộ ông bà cụ kị làm lễ xin tổ tiên phù hộ. Sắp đến ngày hành lễ, gia đình phải đi nhờ, hoặc tù trưởng chỉ định một người lớn tuổi có kinh nghiệm dẫn lũ trẻ làm hoạt động này. Những trẻ em được cắt da xếp thành hàng, đầu đội mũ cắm lông chim, mặt bôi đầy bột sắn, vai khoác áo da thú, lưng đeo cành cây, tay cầm gậy, chạy trên bờ ruộng, vừa chạy vừa la hét. Khi mệt, chúng dừng lại trên bãi cỏ. Tiếp đó chiêng trống nổi lên, giục chúng nhảy múa ca hát. Tục này xưa kia nhằm rèn luyện lũ trẻ trở thành các dũng sĩ: chạy là để đuổi kẻ địch hoặc thú dữ, múa hát là để chúc mừng thắng lợi chiến trận hoặc buổi săn; ngày nay nhằm rèn luyện sức khoẻ và ý chí để các thiếu niên đó đủ gan dạ chịu đựng nỗi đau khi bị cắt da quy đầu dương vật.

Lễ cắt da rất long trọng vào náo nhiệt. Hôm đó, từ sáng sớm dân làng đã tề tựu đông đủ trên bãi đất đầu làng. Họ say sưa đánh trống, rúc tù và, thổi sáo, la hét reo hò ầm ỹ. Một lúc sau, toán thiếu niên sẽ bị cắt da chạy hồng hộc từ xa đến. Các cô gái ở trần ùa ra vây lấy họ và cùng họ nhảy múa như điên dại. Đám đông xung quanh cũng cuốn vào trò nhảy múa này cho tới khi các thiếu niên kia mệt nhoài. Khi ấy, người thân của họ sẽ chạy tới dìu họ đi qua một vạch vôi, đặt họ nằm xuống rồi dùng vải trằng hoặc lá chuối che đầu. Tiếng reo hò, tiếng trống và tù và bỗng im bặt. Hai người đàn ông ở trần từ đám đông tiến ra bước nhanh tới chỗ các thiếu niên kia. Một người tụt quần cộc của họ, một người dùng dao sắc nhanh nhẹn cắt chỗ da bọc quy đầu dương vật của họ. Việc cắt ấy rất đau đớn, vì không có gây tê gì hết, nhưng lũ trẻ phải cắn răng chịu đau không được kêu rên để chứng tỏ mình gan dạ. Cắt xong miếng da nào, người cắt đều giơ cao lên cho đám đông xem. Đám đông rú lên “tu…tu…” kéo dài tỏ ý thán phục tay nghề cao siêu của người cắt và lòng dũng cảm của lũ trẻ bị cắt da, đồng thời hoan nghênh việc bộ tộc mình có thêm một người đàn ông trưởng thành.

Thông thường con trai 11 đến 18 tuổi thì làm lễ cắt da. Ai chưa cắt da thì dù bao nhiêu tuổi đi nữa vẫn bị coi là chưa trưởng thành, là “trẻ con”. Bởi vậy nam giới ai cũng đều cắt da, dù đang làm việc hoặc đi học ở xa, đến ngày lễ cắt da nhất định phải về quê làm thủ tục này. Hiện nay một số người cắt da ở bệnh viện, nhưng đa số vẫn làm ở làng, do những người chuyên nghề cắt da thực hiện. Họ cha truyền con nối làm nghề ấy, được mọi người kính nể. Một ông “thợ cắt da” khoe nhà ông đã 4 đời hành nghề này, ông có kỹ thuật cao siêu, đã cắt da cho cả nghìn trẻ. Khi cắt xong, họ thường bôi thuốc cầm máu lên chỗ cắt, sau đó đứa trẻ được đưa vào lều rơm do gia đình dựng sẵn để nghỉ ngơi 2-3 tuần. Trong thời gian đó, “thợ cắt da” và người lớn trong gia đình đến thăm hỏi và “lên lớp” cho lũ trẻ, kể lại truyền thống lịch sử của bộ tộc, dạy cách đối nhân xử thế và một số kiến thức về tình dục. Nếu là bộ lạc du mục thì còn giảng dạy cách bắn cung, chăn gia súc. Nếu là bộ lạc trồng cấy thì dạy kiến thức gieo trồng và xem thời tiết. Tại Kenya, trẻ cắt da sau khi vết cắt đã lành còn phải vào rừng sống vài hôm, tự tay chặt cây dựng lều để ngủ và chịu mọi nỗi gian truân, đêm nằm nghe tiếng dã thú gầm rú để tăng lòng dũng cảm.

Trước đây cho rằng tục cắt da ở nam giới có mặt tốt là làm cho quy đầu lộ ra ngoài, dễ rửa sạch chất bựa bẩn bám ở đó, có lợi cho việc giữ vệ sinh. Vì thế ở một số nước phương Tây cũng thực hiện cắt da quy đầu cho trẻ sơ sinh tại bệnh viện. Tục cắt da ở châu Phi xuất phát từ tập tục xã hội lâu đời, cho rằng cắt da là bước ngoặt trong đời con trai, thậm chí được coi là tiêu chí phân biệt bộ tộc mình với bộ tộc khác. Song càng này càng nhiều người cho rằng cắt da gây đau đớn, dễ viêm nhiễm thành tật và đặc biệt dã man đối với phụ nữ. Xem ra sớm muộn thì tục lệ này cũng sẽ bị cộng đồng người châu Phi loại bỏ.

Nguyễn Hải Hoành


Xem online : Female Genital Mutilation – The Facts