Xem lẹ

Trang nhà > Nghệ thuật > Tạo hình > Thanh minh thượng hà đồ, báu vật của hội họa Trung quốc

Thanh minh thượng hà đồ, báu vật của hội họa Trung quốc

Chủ Nhật 20, Tháng Chín 2009

Thanh minh thượng hà đồ (bính âm: Qīngmíng Shànghé Tú; nghĩa là “tranh vẽ cảnh bên sông vào tiết Thanh minh”, hay có ý cho là “tranh vẽ cảnh bên sông vào tiết trời trong sáng”[1]) là tên của một số tác phẩm hội hoạ khổ rộng của Trung Quốc, trong đó bản đầu tiên và nổi tiếng nhất là bức tranh của danh hoạ Trương Trạch Đoan (1085-1145) vẽ đời Bắc Tống.

Các minh hoạ trên đây trích từ phiên bản năm 1736 của 5 hoạ sư đời Thanh

Tác phẩm mô tả cảnh sống của người dân Trung Quốc đời Tống ven sông Biện Hà tại kinh đô Biện Kinh (tức Khai Phong) với đầy đủ những sinh hoạt thường nhật, trang phục, ngành nghề, các chi tiết kiến trúc, đường xá cũng được mô tả kỹ lưỡng với nhiều màu sắc trên một diện tích rộng. Tranh được vẽ trên một trường quyển (长卷, cuộn giấy dài) có kích thước 24,8×528,7 cm.

Danh tiếng của Thanh minh thượng hà đồ tại Trung Quốc rất lớn, chính vì vậy đôi khi được gọi là “Mona Lisa của Trung Quốc”[2]. Đó là báu vật của nhiều triều đại phong kiến Trung Quốc và hiện được trưng bày tại Cố Cung Bắc Kinh.

Bản gốc

Trên diện tích 1,31 m², Trương Trạch Đoan đã vẽ chi tiết tổng cộng 814 nhân vật, 28 thuyền, 20 xe cộ, 60 con vật và 170 cây cối[3][4]. Tranh chia làm ba phần tương đối phân biệt. Phần ngoài cùng bên phải mô tả vùng ngoại ô Biện Kinh với các cánh đồng, những người nông dân, tiều phu và mục đồng, phần này được ngăn cách với phần giữa bằng cây cầu đông người qua lại. Phần giữa bức tranh mô tả các hoạt động, nhà cửa ở bên ngoài đại môn Biện Kinh. Phần ngoài cùng bên trái bức tranh mô tả cuộc sống nhộn nhịp bên trong thành với rất nhiều hàng quán, người qua lại với đủ dáng điệu, quần áo, cử chỉ.

Trích từ Bản gốc tại Cố Cung Bắc Kinh

Theo tên của bức tranh, có thể hiểu đây là cảnh sinh hoạt của người dân Trung Quốc vào tiết Thanh minh tảo mộ[5] ở kinh đô Bắc Tống. Tuy nhiên cũng có ý kiến cho rằng thành phố được miêu tả trong bức tranh là không có thực[6] và rằng cái tên của bức tranh chỉ có ý nói tới một ngày có tiết trời trong sáng[1]. Thời điểm mô tả trong bức tranh là sau 1085 (năm sinh của Trương Trạch Đoan) và trước 1127 (năm Biện Kinh rơi vào tay nhà Kim).

Các phiên bản khác

Thanh minh thượng hà đồ sau này đã được rất nhiều hoạ sĩ khác mô phỏng phong cách vẽ chi tiết và cách bố cục bức tranh. Bức vẽ thời nhà Minh có cấu trúc tương tự nhưng được vẽ trên khổ dài hơn (6,7 m) với các chi tiết kiến trúc, trang phục của người Trung Quốc đời nhà Minh.

JPEG - 168.9 kb
Tranh đời Minh của Cừu Anh (1494-1552)

Một phiên bản khác được 5 vị hoạ sư thời nhà Thanh vẽ năm 1736 để dâng lên hoàng đế Càn Long, bức này được quân đội Tưởng Giới Thạch đem khỏi Cố Cung năm 1949 và hiện trưng bày ở Bảo tàng Cố Cung Đài Bắc[7], đây là phiên bản mở rộng rất nhiều của bức tranh gốc, nó có tới hơn 4000 nhân vật được vẽ trên khổ giấy 0,35×11 m[8] trong đó phần ngoài cùng bên phải tương tự như Thanh minh thượng hà đồ gốc còn phần bên trái có thêm các chi tiết hoàng cung, vườn thượng uyển và các cung nữ.

Tranh đời Thanh của Thẩm Nguyên (1744-1747)

Quyền sở hữu

Thanh minh thượng hà đồ là một trong những tác phẩm hội hoạ nổi tiếng nhất của nghệ thuật phong kiến Trung Quốc[2]. Báu vật chỉ rời khỏi lãnh thổ Trung Quốc một thời gian ngắn khi hoàng đế Phổ Nghi đem theo bức tranh về Mãn Châu quốc trước khi được mua lại và lưu giữ trong Bảo tàng Cố Cung Bắc Kinh.

Phiên bản nổi tiếng của 5 hoạ sư thời nhà Thanh hiện được trưng bày tại Bảo tàng Cố Cung Đài Bắc[7]. Cả hai tác phẩm chỉ được trưng bày trước công chúng một cách hạn chế. Một số phiên bản khác ít nổi tiếng hơn có thể tìm thấy ở các bộ sưu tập công cộng và tư nhân bên ngoài Trung Quốc[5].

Ghi chú:

1. Liu Heping (tháng 12 năm 2002). “The Water Mill and Northern Song imperial patronage of art, commerce, and science – China” các trang 40. The Art Bulletin, truy cập 17 tháng 5, 2008.

2. “‘China’s Mona Lisa’ Makes a Rare Appearance in Hong Kong”. The New York Times, truy cập 4 tháng 7, 2007.

3. (tiếng Trung Quốc) Bảo tàng Cố Cung.

4. Asia for Educators, Columbia University. “Life in the Song seen through a 12th-century Scroll”.

5. Priest, Alan (June năm 1948). “Spring Festival on the River”. The Metropolitan Museum of Art Bulletin, New Series 6 (10): 280-292. DOI:10.2307/3258128.

6. Hansen, Valerie (1996). “Mystery of the Qingming Scroll and Its Subject: The Case Against Kaifeng”. Journal of Song-Yuan Studies (26): 183-200.

7. Bảo tàng Cố Cung Đài Bắc. “Along the River During the Ch’ing-ming Festival”.

8. Cộng hoà Trung Hoa, Government Information Office. “Video (26 min.) of A City of Cathay”.

Nguồn: nhatvannhat.com, nhipcauonline.com