Home > Khoa học > Y-Dược > Thuốc chống viêm Canakinumab làm giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim

Thuốc chống viêm Canakinumab làm giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim Thuốc chống viêm Canakinumab làm giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim

Jennifer Couzin-Frankel

Friday 1 September 2017

Một biệt dược chống viêm có thể làm giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim hoặc đột quị ở bệnh nhân hẹp động mạch vành. Hãng dược Novartis thương mại hóa nó dưới tên ILARIS

JPEG - 36.5 kb
Nguồn Zephyr

Kết quả từ cuộc thử nghiệm lâm sàng trên hơn 10.000 bệnh nhân nhồi máu cơ tim được báo cáo hôm nay đang ủng hộ cho một phương cách mới nhằm bảo vệ họ khỏi đột quị hoặc bị nhồi máu lần thứ hai bằng thuốc chống viêm. Cách tiếp cận này đã được một số nhà khoa học đề xuất từ nhiều năm trước, nhưng đây là thử nghiệm đầu tiên để kết luận rằng nó hoạt động tốt. Các chuyên gia tim mạch đã ca ngợi nó như là sự khẳng định rằng có mối liên hệ giữa viêm và nhồi máu cơ tim, một điều vốn chưa được chứng minh ở người.

Hiệu quả đối với các cơn nhồi máu cơ tim trong tương lai còn khiêm tốn, nhưng ngay cả những người hoài nghi nay cũng bị lung lay. Terje Pedersen, bác sĩ tim mạch của Đại học Oslo, người đã nghi ngờ nó trong quá khứ, nói: "Tôi phải chúc mừng những người tiến hành thử nghiệm này".

Được gọi tắt là CANTOS (Nghiên cứu điều trị chứng huyết khối bằng thuốc chống viêm Canakinumab: Canakinumab Anti-inflammatory Thrombosis Outcomes Study) và được tài trợ bởi hãng dược khổng lồ Novartis, cuộc thử nghiệm cũng cho thấy có ít trường hợp ung thư phổi hơn trong điều trị, làm sáng lại các kết quả nghiên cứu cơ bản gợi ý rằng cùng một cách viêm có thể kích hoạt hoặc thúc đẩy sự tăng trưởng của các khối u như vậy. Gần 2% số người trong nhóm dùng giả dược được chẩn đoán mắc bệnh ung thư phổi trong quá trình nghiên cứu so với 1% trong nhóm điều trị bằng thuốc thật. Sự chênh lệch thực tế về số ca bệnh giữa hai nhóm là nhỏ, với tổng cộng 129 ca ung thư phổi, mà cuộc thử nghiệm đã không được thiết lập để nghiên cứu căn bệnh đó.

CANTOS đã trải qua nhiều năm thăng trầm trên lĩnh vực tim mạch, trong khi các nhà khoa học cố gắng tìm ra vai trò của chứng viêm, một loạt các tín hiệu miễn dịch phức tạp và các bạch cầu khác nhau đã xuất hiện để đáp ứng lại các vết thương, sự nhiễm khuẩn và hơn thế nữa. Một nhà nghiên cứu là chuyên gia tim mạch Peter Libby tại Bệnh viện Brigham and Women’s Hospital ở Boston, người đã xác định rằng các phân tử khác nhau đã tuyển chọn các đại thực bào và các tế bào miễn dịch khác để đưa vào mạch máu. Điều đó dẫn tới sự viêm và cuối cùng là các mảng xơ vữa bám vào động mạch.

Trở lại những năm 1980, khi công trình của Libby bắt đầu, "Tôi là một giọng nói cô đơn" ủng hộ một kết nối, ông nói. Ngày nay, các nhà nghiên cứu tin rằng "Quá trình xơ vữa động mạch bắt đầu như là một sự kiện viêm", Mark Creager, giám đốc Trung tâm Tim và Mạch tại Trung tâm Y tế Dartmouth-Hitchcock (Lebanon, bang New Hampshire), một người ngoài cuộc cho biết. Nhưng liệu chứng viêm có liên quan đến sự khởi phát của cơn nhồi máu cơ tim thực sự - thường xảy ra khi mảng xơ vữa rời khỏi thành động mạch và chặn đường máu chảy - chứ không chỉ một quá trình dài dẫn đến nó? Trong khi Libby làm việc trong phòng thí nghiệm, một bác sĩ tim mạch khác ở cùng bệnh viện là Paul Ridker, đã bắt đầu thử nghiệm tiền đề này ở người. Ridker đã chỉ ra rằng mức độ cao của các phân tử viêm trong máu của một người có thể giúp dự đoán một cơn nhồi máu cơ tim. Một chỉ dấu (marker) như vậy được gọi là CRP (c-reactive protein: protein phản ứng c). Ở các bệnh nhân, Ridker phát hiện ra rằng các loại thuốc statin, được biết đến rộng rãi là để ngăn ngừa các cơn đau tim bằng cách hạ cholesterol thì cũng hạ mức CRP xuống thấp hơn, cho thấy họ đã bị viêm - điều mà Libby đã tìm thấy ở động vật. Nhưng cả bác sĩ cũng không thể hứa rằng sức đề chống viêm này có liên quan gì đến việc bảo vệ tim của các loại thuốc statin.

Trong khi đó, các kết quả từ những nghiên cứu này và trên động vật và quan sát khác lại tỏ ra xung đột với việc các loại thuốc chống viêm đã ảnh hưởng đến tim của người như thế nào. Năm 2004, cuộc thử nghiệm lâm sàng lớn về những người bị viêm khớp đang dùng Vioxx một loại thuốc kháng viêm phi steroid (NSAID: nonsteroidal anti-inflammatory drug) để điều trị tình trạng của họ cho thấy đã làm tăng gấp đôi nguy cơ trung bình của cơn nhồi máu cơ tim, và thuốc Vioxx đã bị rút ra khỏi thị trường. Một số nghiên cứu cho thấy các loại thuốc kháng viêm steroids -vốn mạnh hơn- cũng không ngăn được các cơn nhồi máu cơ tim hoặc đột quị ở những người dùng chúng vì những lý do khác.

Ridker và Libby đã suy đoán rằng để cho thuốc chống viêm hoạt động tốt thì nó phải là biệt dược; NSAIDs và steroids có tác dụng rộng khắp cơ thể, và NSAIDs có thể kích thích sự viêm cùng với việc làm giảm nó. Cặp bác sĩ này tập trung vào biệt dược canakinumab kháng thể đơn dòng, đã được cấp phép cho bệnh viêm khớp ở trẻ vị thành niên vì nó nhắm một cách có chọn lọc vào một phân tử gọi là IL-1β, vốn là bộ phận của con đường dẫn tới xơ vữa động mạch. Họ đã cùng nhau thuyết phục hãng Novartis tài trợ cho nghiên cứu.

Các bệnh nhân nhồi máu cơ tim đăng ký tham gia đều có mức độ CRP cao và đã được điều trị tốt nhất, gồm cả liệu pháp sử dụng thuốc statin mạnh. Một nửa số đó cũng nhận được bốn lần truyền canakinumab mỗi năm, ở một trong ba liều thuốc khác nhau.

Và cuối cùng, những lần truyền này tạo ra sự khác biệt, dù còn là khiêm tốn. Nhóm người bệnh tiếp nhận giả dược có khoảng 4,5% nguy cơ mắc cơn nhồi máu cơ tim thứ hai sau một năm so với 3,86% đối với những người dùng liều trung bình của thuốc. Điều này có nghĩa là bệnh nhân được giảm đi khoảng 15% nguy cơ bị nhồi máu cơ tim hoặc đột quị hoặc chết vì bệnh tim mạch. Trong khoảng 3 năm rưỡi có 535 trong số 3.344 người trong nhóm dùng giả dược đã phải chịu một "sự kiện" đó, so với 642 trong số 4.547 nhận được liều thuốc trung bình và cao. Những người tham gia cũng được giảm đi khoảng 30% nguy cơ phải phẫu thuật dùng stent hoặc bắc cầu cho tim nếu có dùng canakinumab, cho thấy rằng làm giảm chứng viêm sẽ giúp cho các động mạch khỏe mạnh.

Ridker và những người khác nói rằng thậm chí chỉ giảm được 15% đã là hạnh phúc rồi, bởi vì điều đó ở hàng đầu những lợi ích có từ việc điều trị theo tiêu chuẩn tốt nhất. Họ đặc biệt hạnh phúc với sự sụt giảm lớn hơn về sử dụng các phương pháp điều trị can thiệp. Ridker nói: "Tôi đang tự kiềm chế mình. Đây là chính xác những gì chúng tôi hy vọng trong 30 năm qua mà nay có được. ... Nó làm cho rõ ràng hoàn toàn rằng nếu bạn giảm sự viêm thì cũng giảm nguy cơ. "

Các kết quả trên đã được trình bày sáng ngày 27-8-2017 tại Hội nghị của European Society of Cardiology (Hội Tim mạch châu Âu) ở Barcelona, ​​Tây Ban Nha, với bộ dữ liệu về tim xuất hiện cùng lúc trong Tạp chí The New England Journal of Medicine và bản phân tích ung thư ở Tạp chí The Lancet.

Từ đây đi tiếp về đâu sẽ khá phức tạp. Đối với một số người thì canakinumab rất đắt tiền: khoảng 16.000 USD cho mỗi lần truyền. Các chuyên gia tim mạch đồng ý rằng hãng Novartis sẽ phải giảm giá thuốc để làm cho nó cạnh tranh hơn với các phương pháp điều trị tim hiện có. Các bác sĩ cũng cần cân nhắc cẩn thận giữa những rủi ro và lợi ích. Khoảng 1% bệnh nhân dùng canakinumab đã chết vì nhiễm trùng trong cuộc thử nghiệm kéo dài nhiều năm, gần gấp đôi tỷ lệ tử vong do nhiễm trùng ở nhóm dùng giả dược; những người chết thường già hơn và mắc bệnh tiểu đường. Khi được hỏi liệu bác sĩ có cung cấp liệu pháp này cho những người có CRP cao nhưng chưa bao giờ bị nhồi máu cơ tim, Ridker trả lời rõ ràng: Không có cách nào. "Tôi nghĩ đây sẽ là một liệu pháp dành cho những bệnh nhân có nguy cơ rất cao", ông nói.

Thông tin bổ sung có thể đến từ một cuộc thử lớn khác mà Ridker đang tiến hành. Cuộc thử này được tài trợ bởi ngân sách liên bang và đang sử dụng loại thuốc methotrexate chống viêm có giá rẻ hơn nhiều nhưng ít nhắm mục tiêu hơn trong cùng một nhóm bệnh nhân tương tự. Kết quả sẽ có trong một vài năm tới.

Tình hình về ung thư phổi thì u ám hơn, nếu khiêu khích. Colin Baigent, một nhà dịch tễ học thuộc Đại học Oxford ở Anh, nói: "Cần có nhiều nghiên cứu hơn trong lĩnh vực này". Ông coi quan sát này là tiền đề cho một cuộc thử nghiệm tương lai. "Tự nó không thuyết phục được trên chính nó."

Baigent phấn khởi nhất ở chỗ CANTOS ủng hộ vững chắc ý kiến ​​cho rằng việc ngăn chặn viêm có thể ngăn ngừa bệnh tim. Ông và những người khác nghĩ cú nhào lộn đầu tiên bây giờ chắc chắn sẽ được tiếp bước bởi những người khác. "Đây là một cửa ngõ dẫn tới rất nhiều liệu pháp đang được phát triển", Steven Nissen, bác sĩ tim mạch của bệnh viện Cleveland Clinic ở Ohio, người đã từ lâu đứng về phía Ridker, nói. "Nó cũng lớn như bất cứ điều gì chúng ta vừa thấy mới đây."

(NCCong, theo tạp chí sciencemag.org)


View online : Anti-inflammatory cuts risk of heart attack