LOGO CỦA WEBSITE NÀY

Trang nhà > Quan niệm > Quyền lực > Tính chất phức tạp và tế nhị trong mối quan hệ Trung Quốc-Mỹ

Tính chất phức tạp và tế nhị trong mối quan hệ Trung Quốc-Mỹ

Thứ Ba 16, Tháng Hai 2010

Có hay không “chiến tranh lạnh mới” ?

Báo Tài chính quốc tế (Trung Quốc) ngày 9 tháng 2 đưa tin: nhiều báo đài nước ngoài đang phỏng đoán mối quan hệ Trung Quốc-Mỹ nhanh chóng tụt dốc có thể gây ra một cuộc “chiến tranh lạnh mới”, họ cho rằng hai nước này nhẫn nhịn mãi không chịu được cuối cùng bây giờ quyết tâm trừng trị đối phương.


Chẳng hạn báo Anh The Economist (Nhà kinh tế) viết: mối quan hệ Trung-Mỹ có thể là mối quan hệ quan trọng nhất trên thế giới ngày nay, thậm chí càng quan trọng hơn trong thế giới ngày mai, nhưng cuộc tranh cãi trong tuần qua khiến mọi người hiểu được mối quan hệ ấy nhạy cảm biết bao và tốc độ mất kiểm soát của nó nhanh chóng biết bao.

Báo Đức Die Spiegel (Tấm gương hàng ngày) đăng bài "Xung đột cũ, tranh cãi mới", nói Trung Quốc và Mỹ chưa từng yêu mến nhau.

Báo Nhật Sankei Shimbun viết: vòng xung đột Trung Quốc-Mỹ lần này gồm “5 mặt trận” là sự kiện Google, bán vũ khí cho Đài Loan, Obama tiếp Đạt-lai Lạt-ma, tăng tỷ giá đồng Nhân Dân Tệ và vấn đề hạt nhân Iran. Tờ báo cho rằng nền tảng sự phồn vinh của mối quan hệ Trung-Mỹ đã không còn nữa.

Tờ Thời báo Ấn Độ viết: mối quan hệ Trung Quốc-Mỹ đang có nguy hiểm trượt xuống thành một cuộc chiến tranh lạnh mới. Đây là một trò chơi đối kháng có rủi ro rất cao, cho thấy sau khi Obama lên nắm chính quyền, tình hình nồng ấm trong mối quan hệ ấy đã bắt đầu tụt dốc.

Trước các luận điệu kể trên của báo chí nước ngoài, có chuyên gia Trung Quốc cho rằng cách nói “chiến tranh lạnh” giữa Trung Quốc với Mỹ rõ ràng là quá sự thật. Ông Vương Phàm -Giám đốc Viện nghiên cứu quan hệ quốc tế thuộc Học viện Ngoại giao Trung Quốc- nói: mối quan hệ Trung-Mỹ bao năm qua không thoát ra khỏi sự ràng buộc của “lời nguyền ma quỷ của lịch sử”, nó không thể toàn bộ là tốt cũng không thể toàn bộ là xấu; quan điểm cho rằng hai nước sẽ xuất hiện “chiến tranh lạnh mới” cũng như ý nghĩ Trung Quốc và Mỹ “cùng thống trị thế giới” đều là sự hiểu nhầm quá ư đơn giản.

Một mối quan hệ hết sức phức tạp và tế nhị

Trang mạng tiếng Hoa của Australia đưa tin: dư luận Trung Quốc cho rằng sau một thời gian làm ầm ĩ vấn đề Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan, hiện nay đã xuất hiện 3 hiện tượng trái ngược nhau: - quan hệ 2 nước nguội lạnh nhưng cuộc thảo luận về mối quan hệ ấy lại nóng sốt; - giới truyền thông và các think-tank rất hăng hái bàn thảo nhưng quan chức hai nước lại kín tiếng; - người ngoài cuộc cho rằng quan hệ hai nước hỏng rồi nhưng những người trong cuộc lại nói tình hình vẫn kiểm soát được.

Cuối tháng 1 vừa qua tại Bắc Kinh đã diễn ra hoạt động bán công khai không cho phép ghi âm và đưa tin của các quan chức cấp cao Bộ Thương mại và Phái đoàn thương mại Mỹ. Trong hoạt động này, ông Hoa Kim Thanh Chủ tịch Hội Thương mại Trung Quốc-Mỹ tuyên bố trong 30 năm tới mối quan hệ kinh tế hai nước sẽ thực hiện 3 dự án nghìn tỷ đô-la. Đó là: tới năm 2039 sẽ thực hiện xuất khẩu từ Mỹ sang Trung Quốc đạt kim ngạch 1000 tỷ USD/năm; doanh số bán hàng tại Trung Quốc của các doanh nghiệp Mỹ đạt 1000 tỷ USD và đầu tư tại Mỹ của các doanh nghiệp Trung Quốc đạt 1000 tỷ USD. Sau tuyên bố đó, phía Mỹ cho rằng mối quan hệ hai nước trong nửa đầu năm nay sẽ xuất hiện nhiều cọ sát nhưng nửa cuối năm sẽ dần dần tốt đẹp, trong đó điểm quan trọng là cuộc đối thoại chiến lược và kinh tế Trung-Mỹ họp vào nửa cuối năm với 3 vấn đề lớn có tranh cãi nhiều là nâng giá đồng Nhân Dân Tệ, mở cửa thị trường tài chính và địa vị kinh tế thị trường của Trung Quốc. Cũng sau các hoạt động nói trên cả hai bên đều hiểu rõ là hiện nay không nên khuếch đại sự xung đột mà hợp tác vẫn là trục chính trong mối quan hệ Trung-Mỹ.

Thế nhưng mới đây nhất, hôm 11 tháng 2 người phát ngôn Nhà Trắng nói Tổng thống Obama sẽ tiếp Đạt-lai Lạt-ma vào ngày Thứ Năm 18 tháng này (tức là ngay sau Tết Nguyên đán). Ngay hôm 12, người phát ngôn bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố Trung Quốc thúc giục Hoa Kỳ phải hiểu được khía cạnh nhạy cảm của vấn đề Tây Tạng và tôn trọng chủ quyền Trung Quốc, Trung Quốc long trọng yêu cầu Hoa Kỳ hủy bỏ ngay quyết định về việc Tổng thống Obama gặp Đạt-lai Lạt-ma. Tin này cho thấy mối quan hệ hai nước có thể lại có sự leo thang căng thẳng mới.

Đồng thời tờ Nam Hoa Tảo Báo của Đặc khu hành chính Hong Kong (Trung Quốc) ngày 11 đưa tin Trung Quốc đã cho phép tàu sân bay động cơ hạt nhân Nimitz của Mỹ được cặp cảng Hong Kong, 5000 binh sĩ Mỹ sẽ vui chơi Lễ Tình Yêu Valentine Day ở đây 4 ngày kể từ 17 tháng 2. Biên đội khổng lồ của tàu sân bay Nimitz hiện đang ở Malaysia sau khi đã tham gia một chiến dịch phục vụ cuộc chiến Afghanistan. Sự việc này diễn ra ngay trước hôm Obama tiếp Đạt-lai Lạt-ma, do đó nhiều người cho rằng có khả năng Trung Quốc sẽ rút lại quyết định cho phép nói trên. Dư luận quốc tế đang chăm chú theo dõi diễn biến của sự kiện này. Năm 2007 cũng vì để phản đối Tổng thống Bush tặng huân chương Quốc hội (Mỹ) cho Đạt-lai Lạt-ma mà Trung Quốc từng từ chối yêu cầu cho một tàu sân bay Mỹ ghé thăm cảng Hong Kong trong dịp Lễ Tạ Ơn. Nhưng khi biên đội tàu sân bay này đã lên đường trở về căn cứ chính ở Nhật thì Trung Quốc lại tuyên bố cho phép nó cập cảng Hong Kong. Có điều quyết định ấy quá muộn nên biên đội tiếp tục thẳng tiến về Nhật. Những lần khác, khi tàu sân bay Mỹ được ghé thăm cảng Hong Kong, trên tàu đều tổ chức nghi thức long trọng mời đại diện quân đội và dân chúng Trung Quốc lên thăm tàu và tham gia các hoạt động giao hảo thân thiện.

Hội trưởng Hội Quân sự học của Đặc khu hành chính Macau (Trung Quốc) nói: chắc chắn Mỹ muốn lợi dụng việc tàu Nimitz xin ghé thăm cảng Hong Kong để thăm dò thái độ của Trung Quốc trong tình hình mối quan hệ hai nước đang căng thẳng. Ông cho rằng khả năng thành công của chuyến viếng thăm này vô cùng khó khăn, mọi người hãy chờ xem kết quả cuối cùng ra sao.

Nhật báo Kinh tế (Hong Kong) ngảy 11 đưa tin: trong khi chính quyền Mỹ tỏ thái độ cứng rắn với Trung Quốc thì ngược lại một số nghị sĩ Mỹ trước đây chống Trung Quốc nay lại thúc giục Tổng thống Obama nên dựa trên lợi ích của hai nước để giải quyết mối bất đồng giữa hai nước.

Tờ Washington Post ngày 4 tháng 2 đăng bài Tại sao lại chống Trung Quốc? (Why Antagonize China?) của George Gilder nêu lên một số lý do cho thấy Mỹ không nên chống Trung Quốc. Thí dụ: trong 30 năm qua Trung Quốc đã từ một kẻ địch biến thành một người bạn không thể thiếu của Mỹ; thực ra Trung Quốc và Mỹ cùng chịu đựng sự đe doạ của lực lượng Hồi giáo cực đoan ở mức như nhau, Trung Quốc chiếm phần rất lớn trong nền kinh tế tư bản toàn cầu mà lực lượng này muốn lật đổ. Ngoài ra Trung Quốc và Mỹ đều phụ thuộc như nhau vào công nghệ chế tạo của Đài Loan, cho nên sự đe doạ vũ lực của Trung Quốc đối với hòn đảo này về cơ bản chỉ là một màn kịch mà thôi (China’s military threat to the island is mostly theater). Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan cũng chẳng thể bảo vệ nổi hòn đảo này... Tác giả kết luận bài viết bằng câu hỏi: Chúng ta còn cần có bao nhiêu kẻ thù nữa? (How many enemies do we need?)

Rõ ràng dư luận Trung Quốc và Mỹ đều muốn chính phủ hai nước “xuống thang”, cố gắng giữ cho mối quan hệ trở lại như cũ.

Nguyễn Hải Hoành tổng hợp

Nguồn:
- http://www.ckxx.info/focus/focus_2010-2-9_26310/
- http://www.ckxx.info/ckxx/ckxx20100212/
- http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704041504575045573110641044.html