Quick browsing

Home > Nhân văn > Hiếu kỳ > Trí nhớ con người

Trí nhớ con người

Sunday 1 April 2007

Cuộc đua kỳ lạ

Không khí trong phòng họp của khách sạn Prince tại Kuala Lumpur cực kỳ căng thẳng. Ngồi ở từng bàn riêng lẻ, trán nhăn lại vì chờ đợi, 46 đối thủ nhìn chăm chăm vào cỗ bài trước mặt. Cuối cùng, một giọng nói mang sắc thái Anh quốc rõ và nhanh cất lên: "Các đấu thủ đã sẵn sàng - Bắt đầu!".

Các đấu thủ tại cuộc thi quán quân trí nhớ thế giới năm 2003 bắt đầu lật cỗ bài của mình, cố gắng nhớ lại tất cả 52 lá bài xếp theo chuỗi càng nhanh càng tốt. Người thắng cuộc là người làm được điều đó trong ít hơn một phút.

"Chúng tôi chưa từng có cuộc thi nào đông như thế này", Tony Buzan, người giám sát môn thi đấu cuối cùng của ngày hôm nay, nói. Vốn là tác giả và diễn giả gốc London về cách học và luyện trí nhớ, Buzan tạo ra 10 môn thi đấu tranh giải quán quân vào năm 1991 và tin rằng, cũng giống như cử tạ tạo nên thể hình, sự ghi nhớ có tác dụng rèn luyện trí óc của bạn: "Và khi rèn luyện các "cơ" của trí nhớ, bạn cũng đồng thời rèn luyện sức lực cho sự sáng tạo, suy nghĩ tổng hợp, sự tồn tại và giải quyết vấn đề".

Ngồi ở dãy đầu là Andi Bell, 36 tuổi, đương kim vô địch đến từ London. Anh lật bài còn nhanh hơn người chia bài ở Las Vegas. Anh giữ kỷ lục thế giới cho việc nhớ một cỗ bài trong 34,03 giây. Nhưng Bell đang đối mặt với những thách thức mạnh mẽ từ ba đối thủ khác.

Trước hết là Astrid Plessl, sinh viên y khoa 20 tuổi, người Áo, dễ dàng tiến vào trận chung kết. Những người tổ chức đang hết lòng cổ vũ cho Plessl vì họ tin rằng cô sẽ là một đại diện quyến rũ cho môn thể thao rèn luyện trí nhớ và là người phụ nữ đầu tiên giành ngôi vô địch.

Ngay phía trước Plessl là Gunther Karsten, 42 tuổi, một nhà hóa học người Đức rất đáng chú ý không chỉ vì anh đang đeo tai nghe - cũng như tất cả những người khác để tránh nghe các âm thanh không cần thiết - mà anh còn đeo cặp kính râm tự thiết kế với một lỗ nhỏ ở mỗi tròng kính để lọc các hình ảnh không mong muốn. Trong lúc đang lật bài, đôi lông mày của anh nhướng lên. Đây là một trong những môn thi đấu yếu nhất của anh. Karsten mạnh nhất ở môn thi các con số nhị phân (gồm số 0 và 1). Anh có thể nhớ nhiều dãy của hàng nghìn chữ số nhị phân trong 30 phút.

Phía bên kia là cựu vô địch Ben Pridmore, 27 tuổi, kế toán đến từ Derby, Anh quốc. Xung quanh anh ta là 42 đấu thủ còn lại sốt sắng tập trung mong lọt vào top 10 đến từ các nước Singapore, Trung Quốc, Indonesia, Ấn Độ, Australia, Nam Phi, Đức, Áo, Anh và Mỹ.

Trong 9 môn thi đấu tổ chức trong 3 ngày, 5 kỷ lục thế giới đã bị phá, những "vận động viên trí nhớ" này đã nhớ được hàng trăm con số lộn xộn chỉ trong vòng 10 phút và hàng trăm từ ngữ ngẫu nhiên, được viết thành chuỗi, chỉ trong 15 phút.

Nhưng chính môn thi đấu cuối cùng này, Lá bài tốc độ, sẽ quyết định người chiến thắng.

Bí quyết để đưa một khối lượng khổng lồ các dữ liệu vào trí nhớ trong một thời gian ngắn được gọi là thuật nhớ (mnemonics), đặt theo tên của nữ thần trí nhớ Hy Lạp Mnemosyne. Hệ thống của thuật nhớ đặt logic và cấu trúc lên các vật chất không liên quan gì với nhau. Chẳng hạn, gán chữ lên các con số, ví dụ số 58 (mẫu tự thứ 5 (chữ E) và thứ 8 (chữ H) trong bảng chữ cái) được nhớ bằng cái tên Ernerst Hemingway.

Tất cả các đấu thủ tham dự môn Lá bài tốc độ ở đây đều sử dụng thuật nhớ - tạo ra những hình ảnh, câu chuyện, sự liên tưởng và vị trí liên kết các lá bài đặc biệt đến những thứ đã biết rồi. Các đấu thủ phân bổ hình ảnh vào một nơi phổ biến, chẳng hạn như ngôi nhà của ai đó hoặc vùng lân cận. Người ta cho rằng nhà thơ Hy Lạp Simonides đã phát minh ra "cuộc đi bộ về mặt tinh thần" này trong thế kỷ 5 trước Công nguyên sau khi ông thoát chết trong gang tấc vì một vụ sập đền. Người ta yêu cầu ông nhận ra thi thể của các nạn nhân đã bị dập nát. Ông đã thực hiện bằng cách nhớ người nào đã ngồi ở đâu trong đền. Giờ đây, khoảng 3000 năm sau, Andi Bell đang nhớ cỗ bài của mình bằng cách gán cho mỗi lá bài một hình ảnh và sau đó đặt nó tại một trong hơn 2000 vị trí mà anh sử dụng khắp London. Dưới mắt anh, con bồi chuồn, con chín rô và và con hai bích là con gấu, cái cưa và quả dứa. Trong đầu, anh đặt cả ba hình ảnh này tại tòa nhà Quốc hội. Trong một vài phút, anh sẽ nhớ lại tất cả các lá bài bằng cách tái tạo ra một cuộc dạo chơi tinh thần kỳ lạ quanh London.

Hai ngày trước đó, cuộc so tài bắt đầu khi các đấu thủ cố nhớ một bài thơ chưa hề xuất bản. Người ta thưởng điểm cho mỗi dòng được nhớ chính xác. Astrid Plessl là người duy nhất trong số các đấu thủ không sử dụng phương pháp"cuộc dạo chơi" cho môn thi đấu này. Thay vào đó, cô nhớ từng-chữ-một theo kiểu học sinh phổ thông học thuộc lòng thơ Shakespeare. "Tôi nghĩ bạn phải hiểu ngữ cảnh của bài thơ - tác giả đã chọn chữ như thế nào và tại sao", cô giải thích. Kết quả thật là ấn tượng, trong 15 phút, Plessl nhớ được 71 dòng của bài thơ theo từng chữ một, phá vỡ tiêu chuẩn cũ của thế giới là 52 dòng. Thắng lợi của cô thật thuyết phục và cô trở thành người được yêu mến nhất tiến đến chức vô địch chung cuộc.

Không ngoài dự đoán, Gunther Karsten về đầu trong cuộc thi số nhị phân. Sử dụng một hệ thống phức tạp chuyển đổi chuỗi những chữ số thành hình ảnh ví dụ như cây kéo (110100), con chuột (100001) và cái mũi của chính mình (010000), Karsten nhớ được 3009 chữ số trong 30 phút.

Andi Bell về nhất trong môn thi đấu Những lá bài một giờ bằng cách nhớ 21 cỗ bài theo chuỗi, sử dụng hệ thống thử và kiểm nghiệm (để xác định lá bài thứ 17 trong cỗ bài thứ 20, Bell hình dung Socrate ném một cái lao vào quả lê trên cầu Wesminster).

Ngày thứ hai, người ta đưa cho các cầu thủ 99 bức hình, phía dưới ghi các tên hư cấu như Paradorn Sirichapo, Paul Beratagui, Olive Provosky và Katie Feldbusch. Sau 15 phút, người ta lại đưa các đấu thủ những bức hình y hệt nhưng không có tên và yêu cầu họ nhớ lại các tên trước đó. Bell thắng cuộc với 66 bức hình gắn đúng tên. Plessl về nhì với 62 bức và vẫn đang dẫn đầu tính đến môn thi này.

Môn thi kế tiếp là Các mốc lịch sử. Các đấu thủ nhận được 80 tờ giấy ghi các sự kiện hư cấu (1227 - Lạc đà đi qua vùng Vịnh). Họ có 5 phút để nhớ càng nhiều càng tốt. Pridmore lập một kỷ lục thế giới mới do nhớ được 60 sự kiện. Anh liên tưởng một hình ảnh với mỗi năm để tạo ra một bức tranh tinh thần của một sự kiện. Ví dụ năm 1976 - giày Nike mang trong không trung đầu tiên được sử dụng - anh gán hình ảnh con chó săn thỏ cho năm 1796 và sử dụng hình ảnh một con chó săn mang đôi giày vận động viên. Chiến tích này đưa Pridmore lên vị trí đầu tiên và lần đầu tiên anh nghĩ rằng mình có thể đoạt chức quán quân. Nhưng thảm họa đang chờ anh.

Năm phút trước khi bắt đầu môn thi đấu đầu tiên của ngày cuối cùng, môn Từ ngữ ngẫu nhiên, 45 trong số 46 đấu thủ đã vào chỗ. Bell đang đợi ở bàn, hai tay đan vào nhau, thư giãn. Cách đó 5 bàn, Plessl tinh nghịch liếc Karsten, đang tung 4 quả banh (anh tin rằng trò này kích thích trí nhớ). Nhưng ghế của Pridmore trống trơn.

Đột nhiên Pridmore lao vào phòng, đầu tóc bù xù và ngồi xuống khi chỉ còn không đầy 2 phút nữa. Anh thức giấc cách đây 15 phút sau khi ngủ quá giờ báo thức. Việc ngủ quá lố này làm anh phải trả giá - anh sẽ thi môn Từ ngữ ngẫu nhiên và môn áp chót - môn Những con số biết nói - tệ hơn bình thường.

Các nhà tổ chức dành thử thách hào hứng nhất cho môn cuối cùng: Những lá bài tốc độ. Hiện thời Plessl đang dẫn đầu với 6212 điểm, Bell thứ nhì với 6174 điểm, Pridmore và Karsten hơi tụt lại phía sau, với khoảng cách chừng 400 điểm.

Khi Buzan ra hiệu, Bell lật 3 lá bài một lúc. Bộ ba đầu tiên này gồm con 3 cơ, con 7 rô và con bồi rô. Con quỷ, con dao và hộp sơn. Anh tưởng tượng một con quỷ đang đâm con dao vào bức tranh và đặt hình ảnh này dưới cái bàn ăn. Anh xây dựng thêm 17 hình ảnh nữa theo cách này.

Trong lúc đó, Plessl thấy ba lá bài và chuyển đổi thành một người (mẹ cô), một hành động (nghĩ về) và một mục tiêu (mụ phù thủy). Cô đặt hình ảnh này vào một công viên gần nhà. Pridmore nhìn ra cái quạt và quả chanh và đặt chúng vào một cửa hiệu trong vùng. Karsten, quẫn trí và lo lắng, cứ bị mất các hình ảnh.

Bell đưa tay lên trước, anh mất 58 giây. Sáu giây sau, Plessl đưa tay lên. Pridmore hoàn tất trong 102 giây. Karsten mất 84 giây nhưng anh không nhớ đúng cỗ bài.

Bell, người chiến thắng chung cuộc với số điểm 6701, chỉ dẫn trước Plessl 28 điểm, đứng dậy ôm cô sinh viên y khoa trẻ tuổi và chúc mừng cô. Pridmore xếp thứ ba với 6367 điểm. Lần lượt từng người một, các đấu thủ còn lại giơ tay lên để thông báo là họ đã nhớ các cỗ bài. Không ai mất quá 3 phút.

Buzan nhìn khắp mọi người một cách đầy tự hào. "Có một bài học dành cho tất cả chúng ta ở đây", ông nói. "Sức chứa của bộ não chúng ta - và khả năng nhớ lại những gì đã lưu giữ ở đó - vượt rất xa sự mong đợi của các nhà tâm lý học".

Bí quyết của nhà vô địch

Andi Bell, quán quân trí nhớ thế giới năm 2003 tiết lộ những bí quyết để tăng cường khả năng lưu trữ thông tin của anh.

1. Hãy tập trung. Bất cứ điều gì bạn ghi nhớ, hãy tập trung hoàn toàn vào sự chú ý đó.

2. Sử dụng không gian tự nhiên xung quanh bạn để hình dung các thông tin. Trước khi bạn đi đến cửa hàng, thử hình dung những món từ danh sách mua sắm của bạn được sắp xếp xung quanh nhà.

3. Biến những thông tin khó thành cái gì đó liên quan đến thị giác. Nếu người ta nói đến Catherine, Mike và Tom, hãy nhanh chóng hình dung một con mèo cầm cái micro hướng về phía quả cà chua.

4. Chia sự vật thành những nhóm hợp lý. Ví dụ như, khi học từ vựng tiếng Pháp, bạn hãy lập danh sách những danh từ giống đực ở bên trái tờ giấy và những danh từ giống cái ở bên phải. Việc nhớ một từ xuất hiện của bên nào tờ giấy sẽ cho bạn biết về giống của từ.

5. Sự lặp đi lặp lại làm cho sự vật dễ nhớ hơn. Vì thế, hãy đọc đi đọc lại những bí quyết này!

Theo Reader’s Digest


View online : Người có trí nhớ phi thường tiết lộ bí quyết