Xem lẹ

Trang nhà > Thủ đô > Đình đền > Tứ quán Thăng Long*

Tứ quán Thăng Long*

*kèm ảnh panorama

Thứ Tư 24, Tháng Hai 2010

Ảnh nhỏ: Nhà bia ở quán Huyền Thiên

Hà Nội vốn có rất nhiều chùa chiền thiêng liêng khiến người thăm phải nghiêng mình, sùng kính. Và Hà Nội còn có tứ quán Thăng Long huyền bí để ta quên đi những lo toan, bận rộn của nhịp sống thường ngày.

Quán vốn là nơi tu hành đạo giáo nhưng nay đã trở thành chốn tìm đến của tất cả mọi người.

Lục tìm trong trí nhớ về một Hà Nội xưa, chúng tôi tìm đến tứ quán Thăng Long, bao gồm: Đế Thích quán, Đồng Thiên quán, Huyền Thiên quán và Trấn Vũ quán.




Trấn Vũ quán

Nhà bái đường, bên trong có tượng Trấn Vũ

Trấn Vũ quán (còn gọi là đền Quán Thánh) có lẽ là cái tên được nhiều người biết đến nhất. Cũng dễ hiểu, bởi hình ảnh tiếng chuông Trấn Vũ đã phần nào quen thuộc với mỗi người khi còn thơ bé:

Gió đưa cành trúc la đà
Tiếng chuông Trấn Vũ, canh gà Thọ Xương.

Hơn nữa, Trấn Vũ quán cũng nổi danh là đền thiêng trấn phía Bắc trong “Thăng Long tứ trấn” của đất kinh kỳ.

Sử tích truyền rằng quán được xây dựng từ thời vua Lý Thái Tổ. Ban đầu tọa lạc bên trong kinh thành Thăng Long, đến năm 1474 khi mở rộng hoàng thành, vua Lê Thánh Tông đã cho di chuyển quán ra địa điểm bên cạnh hồ Tây. Ngày nay, vẫn còn những câu thơ của Trần Thiện Chánh về cái địa thế mới của Trấn Vũ quán:

Mặt hướng hồ Tây một quán xưa
Ngàn năm linh tích tiếng còn đưa
Hoa chen quanh bến sen giương kiếm
Lá rụng vào sông trúc thủ bùa…

Điểm nổi bật của Trấn Vũ quán là pho tượng Huyền Thiên Trấn Vũ bằng đồng đen, được đúc năm Vĩnh Trị thứ hai (năm 1667) đời Lê Hy Tông, cao 3,69 mét, nặng 4 tấn, chân trần, tay trái bắt quyết, tay phải chống kiếm trên lưng rùa, có rắn lượn quanh kiếm.

Huyền Thiên quán

Đến phố Hàng Khoai ta sẽ bắt gặp Huyền Thiên cổ quán (dân gọi là chùa quán Huyền Thiên) nằm đối diện mặt bắc chợ Đồng Xuân. Cổng quán luôn đóng như để cách ly cuộc sống chợ búa bên ngoài. Cổng tam quan, phía trên là gác chuông sừng sững và bề thế, đã lấm láp vôi vữa đợi chờ trùng tu.

Tích xưa còn ghi dấu nơi đây, Huyền Thiên quán trước nằm trên một bán đảo có hình vành khuyên. Trên đảo có hai giếng tiên rất đẹp. Có lần Huyền Thiên đại đế qua đây, thấy cảnh đẹp, dừng lại tắm ở giếng này và phù trợ cho dân trong vùng. Sau đấy, dân lập quán thờ ngài. Hiện vẫn chưa xác định được rõ Huyền Thiên quán xây dựng khi nào, nhưng căn cứ vào bài thơ vịnh quán của cụ Trần Nguyên Đán (1326 - 1390) thì quán được xây dựng từ trước thế kỉ XIV.

Đến thăm Huyền Thiên quán trong những ngày rằm, ngày lễ, ta sẽ được hòa mình trong những câu hát chầu văn êm dịu, huyền bí. Được chiêm ngưỡng hệ thống văn bia đồ sộ viết bằng chữ Hán, chữ Nôm và chữ quốc ngữ…

Đế Thích quán

Tam quan chùa Vua

Đế Thích quán (dân gọi là chùa Vua) nằm bên khu chợ Giời sầm uất, náo nhiệt. Nhưng qua cổng tam quan thì mọi lo âu, nhộn nhạo đều tan biến. Ta sẽ hòa mình vào thế trận “điều binh, khiển tướng” của một bàn cờ khổng lồ trước mắt. Cái thế cờ giăng mắc, được sắp đặt như một mê cung huyền diệu. Cũng dễ hiểu, Đế Thích quán vốn nổi tiếng là “cờ miếu” của đất Thăng Long xưa, là chốn để con người ta đến giải trí, tiêu khiển.

Tượng Đế Thích, tác phẩm nghệ thuật đời Lê

Sử tích còn chép lại, Đế Thích quán (gồm chùa Hưng Khánh và điện thờ Đế Thích) có từ đời Lý và được tôn tạo vào đời Lê “Vì thấy Đế Thích là bậc cao cờ, nên một ông hoàng đời Lê (1428 - 1527) đem lòng hâm mộ, lập một đền thờ ở làng Thịnh Yên, tổng Hậu Nghiêm, huyện Thọ Xương”. Từ đó về sau, “quán” đã trở thành trung tâm đấu cờ tướng của kinh đô Thăng Long.

Hằng năm, dân làng Thịnh Yên mở hội cờ người vào các ngày 6, 7, 8 và 9 tháng giêng âm lịch, thu hút hàng trăm danh thủ cờ tướng trong nước và quốc tế về thi đấu.

Không chỉ nổi tiếng là “cờ miếu” đất Thăng Long, Đế Thích quán còn là một công trình kiến trúc đẹp. Trong quán hiện còn giữ được 14 pho tượng bằng gỗ hoàng đàn. Nổi bật nhất là tượng vua Đế Thích cao 1,6 m. Ngoài ra còn một bức cửu long chạm trổ tinh vi, hai đỉnh đồng thời Nguyễn, một quả chuông nhỏ thời Cảnh Thịnh, hai quả chuông to thời Lê, hai chóe lớn cao chừng 1,6m cũng được đúc từ thời Lê.

Đồng Thiên quán

Trong tứ quán, Đồng Thiên quán có quy mô nhỏ nhất. Quán nay là chùa Kim Cổ (gọi theo tên của thôn cũ), nằm ở số 73 Đường Thành, tình trạng đã cũ nát lại bị một hộ dân lấn chiếm.

Trở về Thăng Long thời Lý, quán này từng là nơi tham thiền học đạo của nguyên phi Ỷ Lan trong một thời gian dài trước khi bà gánh vác những công việc trọng đại của quốc gia. “Cô Tấm của xứ Kinh Bắc” (tên dân gian đặt cho nguyên phi Ỷ Lan) đã tạo cho Đồng Thiên quán một phong thái đạo mạo, tôn nghiêm nhưng không kém phần mềm mại duyên dáng.

Khởi nguồn xây dựng là quán Đồng Thiên, sau chuyển đổi nội dung thờ tự thành đền Kim Cổ, rồi chùa Kim Cổ. Đã qua bao thăng trầm của lịch sử, chùa Kim Cổ vẫn bảo lưu được bộ di vật văn hóa quý: 8 pho tượng Phật mang phong cách nghệ thuật thế kỷ XIX, 1 pho tượng nguyên phi Ỷ Lan và một số tượng Mẫu, 1 bức cuốn thư chạm rồng chầu mặt trời, 1 cửa võng, 1 chuông đồng, 2 tấm bia đá, 3 bức hoành phi, 2 đôi câu đối, một đôi viết như sau:

Kim Cổ danh lam sắc tướng huy hoàng thiên cổ tự
Đồng Quán thắng tích từ bi phổ độ thập phương dân.

Bây giờ, nhắc tới tứ quán Thăng Long, chắc cũng ít người biết để tìm đến. Một phần vì sách vở viết về tứ quán không nhiều, và đặc biệt vì tứ quán luôn đóng cửa, khách chỉ biết đứng tần ngần mà không dám vào… cửa sau.

Theo LÊ HƯƠNG (TT). Ảnh: Tiến Thành


Xem online : Chùa quán Huyền Thiên