Menu
Xem lẹ

Trang nhà > Văn chương > Nước ngoài > Phỏng vấn nữ văn sĩ Doris Lessing

Nobel Prize for Literature 2007

Phỏng vấn nữ văn sĩ Doris Lessing

Thứ Sáu 2, Tháng Mười Một 2007

Hơn 25 năm nay, Doris Lessing sống trong một căn nhà nhỏ ở phía bắc London. Sáng sáng bà dạy vào lúc 5 giờ để cho hàng đàn chim ăn. Sau đó bà trở về nhà, làm bữa sáng và cứ đến 9 giờ lại ngồi vào bàn, để viết.

Sau khi Doris Lessing cho in cuốn sách "The Story of General Dann and Mara’s Daughter, Griot and the Snow Dog" ("Truyện của Tướng Dann, con gái của Marra, Griot và con chó tuyết"), báo điện tử SFGate.com đã có cuộc phỏng vấn bà, được trích đăng lại dưới đây:

* Cuốn sách này thật hấp dẫn, với những tình tiết hư cấu suy đoán, cứ như chuyện ngụ ngôn thời hiện tại. Nhưng bà lại cho rằng đây là bản năng của quá khứ. Bà còn cảm nhận theo cách đó không?

- Có. Tôi viết cuốn sách có tên là "Mara & Dann" và tôi thực sự lo lắng về nhân vật Dann tội nghiệp. Một số người ghét anh ta. Anh ta là kẻ chủ mưu của những hành động bạo lực. Nhưng tôi lại quan tâm tới Dann, nên tôi muốn viết phần tiếp theo. Tôi thấy phần này phải xảy ra ở một thế giới sắp chìm. Bối cảnh của "Mara & Dann" là hạn hán mà tôi nhìn thấy ở Châu Phi. Người dân chết, nước khô kiệt, cây cối chết hết, điều đó thật khủng khiếp. Tôi không phải tưởng tượng gì hết.

* Khi lần đầu tiên đặt chân đến London vào năm 1949, bà thấy thành phố như thế nào?

- Tôi gặp một anh lính hải quân hay lính gì đó, mọi người lúc nào cũng nói về chiến tranh. Người ta nói về chiến tranh cho đến tận giữa thập niên 1950. Sau đó đến giai đoạn xuất hiện một thế hệ mới không còn quan tâm nữa. Đột nhiên không còn ai nói đến chiến tranh. Tôi thấy đó cũng là một điều đau đớn. Giờ đây tôi nghĩ người ta không thể cứ sống cả cuộc đời bị quá khứ khủng khiếp ám ảnh.

* Bà có bao giờ muốn viết một câu chuyện tình?

- Ta không thể viết chuyện tình một cách giễu cợt. Tôi biết một người làm được chuyện đó. Ông ấy nói với tôi: "Doris, chị phải nhớ là chị không thể viết được những điều cười cợt".

* Khi bà bắt đầu cho in sách trong thập niên 1950, thì việc chuyển hoán giữa hư cấu tự nhiên chủ nghĩa và cái gọi là hư cấu thể loại không được phổ biến lắm phải không?

- Không, nhưng giờ đây mọi ranh giới chỉ còn mờ mờ. Khi tôi bắt đầu viết, thì khoa học viễn tưởng là thể loại còn có rất ít người đọc. Nhưng bây giờ, bạn sẽ để Salman Rushdie hay bất cứ một nhà văn Nam Mỹ nào vào chỗ nào?

* Bà đã viết rất nhiều tiểu thuyết. Có cuốn nào mà bà muốn người ta đọc nhiều hơn?

- Đó là những cuốn khoa học viễn tưởng. "Canopus in Argos" có lượng độc giả khá lớn thời đó, thậm chí nó còn trở thành một trào lưu sống. "Shikasta" (cuốn đầu tiên của series) đã được lấy tên đặt cho một cộng đồng ở Mỹ.

* Tôi không tưởng tượng được điều đó lại xảy ra ngày hôm nay.

- Tôi đã đến San Francisco nhiều lần. Có lần trong một khán phòng lớn, một người đàn ông đứng dậy và nói: "Doris, tôi hy vọng bà sẽ không viết bất cứ cuốn tiểu thuyết hiện thực nào nữa", thì một người khác cũng đứng dậy và nói: "Doris, tôi hy vọng bà không bỏ phí thời gian vào những câu chuyện khoa học viễn tưởng ngu ngốc ấy nữa". Và cả cái đám đông ấy ào lên tranh cãi. Tôi không tưởng tượng được điều đó còn xảy ra ngày hôm nay.

* Bà nghĩ sao về nguyên nhân khiến "Cuốn sổ vàng" quá nổi tiếng?

- Tôi nghĩ một phần là bởi vì đây là cuốn sách đầu tiên có những ý tưởng về nữ quyền, thứ nữa là tôi đã đổ ra một năng lượng khủng khiếp để viết quyến sách vào lúc đó. Vào cuối thập niên 1950, cuộc sống riêng tư của tôi bị khủng hoảng, xã hội bị xáo trộn ngay trước mắt và tất cả những điều ấy đã được đưa vào cuốn sách. Trong cuốn ấy có năng lượng. Tôi tin đó là nguyên nhân khiến nó tiếp tục sống.

* Cuốn "Truyện của Tướng Dann" cũng có năng lượng trong đó, mà bà thì đã 86 tuổi rồi.

- Nhưng tôi lại không thách thức bất cứ ý tưởng nào trong đó. Hiếm ai tin, nhưng khi viết "Cuốn sổ vàng", tôi không có ý tưởng là tôi viết một cuốn sách nữ quyền. Tôi chỉ cóp nhặt vào đó những điều mà phụ nữ nói trong bếp. Người ta cứ nghĩ tôi làm được điều gì đó tuyệt diệu lắm, nhưng tôi chỉ viết ra những điều mà phụ nữ nói thôi.

* Trong một bài phỏng vấn trước, bà đã miêu tả một thực tế về lời đe doạ một kỷ nguyên băng hà mới sẽ biến lời đe doạ hạt nhân trở thành chuyện ba láp. Đó có phải là lời cảnh báo về một cuốn tiểu thuyết mới?

- Vâng, tôi đang nghĩ tới điều đó, bởi vì chúng ta đã có nhiều kỷ nguyên băng hà và chắc chắn chúng ta sẽ có một kỷ nguyên tương tự. Điều khiến tôi đau đớn là rất cả những gì mà nhân loại sáng tạo ra chỉ xảy ra trong 10.000 năm gần đây. Và bạn biết đấy, đa phần trong số đó lại xảy ra trong những năm gần đây. Một kỷ nguyên băng hà có thể xoá sạch những điều đó. Và sau đó chúng ta sẽ phải bắt đầu từ đầu, như chúng ta vẫn thường làm.


Tiểu sử Doris Lessing

Sinh ngày 22.10.1919 trong một gia đình có cha mẹ là người Anh tại Persia (nay là Iran). Bà lớn lên trong một nông trại nhỏ ở Nam Rhodesia (Zimbabwe, châu Phi). Năm 1949 bà chuyển hẳn về Anh sinh sống sau hai cuộc hôn nhân đổ vỡ.

Những cuốn tiểu thuyết đầu tay của bà như "The Grass is Singing" (Cỏ hát), Martha Quest và A Proper Marriage (Cuộc hôn nhân chuẩn mực) lấy bối cảnh miền nam Châu Phi và đề cập những vấn đề cá nhân như vai trò của phụ nữ trong xã hội, quan hệ mẹ - con gái, tuổi mới lớn. Bà còn đề cập những mối quan tâm chung của xã hội như quan hệ chủng tộc và chính trị.

Bộ tiểu thuyết 5 tập "Children of Violence" (Những đứa trẻ của bạo lực) và đặc biệt "The Golden Notebook" (Cuốn sổ vàng) kết hợp những chủ đề nêu trên với tư duy mới về những giá trị tinh thần. Điều này được tiếp tục đào sâu trong Memoirs of a Survivor (Hồi ký người sống sót) và Briefing for a Descent into Hell (Chỉ dẫn rớt xuống địa ngục).

Trong 5 tập khoa học viễn tưởng "Canopus in Argos Archives", bà thử giải thích lịch sử của trái đất và những hành tinh tương tự từ góc độ giao thoa hay định hướng của hai quyền năng bên ngoài.

Những tác phẩm mới của bà là "The Fifth Child" (Đứa con thứ năm) và "The Cleft" (Rạn nứt).

Bà đã nhận hầu hết các giải thưởng văn học quan trọng của Châu Âu và đầu tháng 10/2007 được trao giải thưởng Nobel Văn học 2007.

(Theo A.S., LĐCT)


Xem online : Doris Lessing, tiếng nói của một tâm hồn tự do