Menu
Xem lẹ

Trang nhà > Quan niệm > Đối thoại > Bill Gates và những lời khuyên đáng giá từ cha

Bill Gates và những lời khuyên đáng giá từ cha

Thứ Tư 26, Tháng Tám 2009

Bill Gates và cha đang cùng ngắm cảnh từ ban-công khách sạn Crillon, Paris, Pháp (Ảnh: Fortune)

Bill Gates và cha mình, đó chắc chắn phải là một mối quan hệ rất đặc biệt. Một người đàn ông xây dựng nên một trong những đế chế công nghệ - tài chính lớn nhất trong lịch sử, giờ đây, lại tiếp tục sự nghiệp thứ hai của đời mình trong vai trò là một nhà từ thiện, còn cha của anh hiện là đồng chủ tịch cho chính tổ chức nhân đạo lớn nhất thế giới - Quỹ từ thiện Bill & Melinda Gates với giá trị lên đến 27.5 tỷ đô-la.

Hai cha con nhà Bill Gates (Ảnh: Fortune)

Hiện nay, đối với cả hai người đàn ông này, đây là sứ mệnh thứ hai của cuộc đời họ. Bill Gates, 53 tuổi, giã từ công việc ở tập đoàn Microsoft vào hồi tháng 6 vừa qua, còn cha của anh, 83 tuổi, nghỉ hưu vào năm 1998, sau khi kết thúc công việc tại công ty luật nổi danh ở Seattle có tên là Preston Gates & Ellis (giờ đây được biết với tên gọi là K&L Gates.)

Giờ đây, hai người đàn ông này có nhiều cơ hội để trao đổi và trò chuyện với nhau hơn, nhưng nhiều năm trước, chắc chắn người cha cũng đã cho con trai mình những lời khuyên đáng giá. Tác giả bài viết có cơ hội được ngồi đối diện với họ trong một căn phòng sang trọng ở khách sạn Crillon ở Quảng trường Concorde, Paris để hỏi họ về những điều như thế.

Lời khuyên đáng giá nhất

Bill, tôi muốn hỏi anh về lời khuyên đáng giá nhất mà anh đã từng nhận từ cha mình?

Bill Gates: Từ khi còn bé, cha mẹ tôi đã luôn khuyến khích tôi làm cả những việc mà tôi không khá khẩm cho lắm, như đi ra ngoài, chơi các môn thể thao khác nhau như bơi lội, bóng rổ, bóng đá… mà ngày ấy tôi cũng không hiểu tại sao.

Thời đó, tôi đã nghĩ chúng thật vô tác dụng, nhưng rồi, tôi nhận ra chính những hoạt động đó đã mang lại cho tôi rất nhiều cơ hội, và rằng tôi có thể không giỏi rất nhiều thứ, nhưng ngược lại, một khi tôi đã thích thú điều gì, tôi sẽ quyết tâm đến cùng vào nó.

Điều đó thật tuyệt vời, giờ đây, rất nhiều hoạt động trong số đó đã gắn bó với tôi, bởi vì chúng mà tôi đã phải từ bỏ rất nhiều thứ khác. Đối với tôi, đó là lời khuyên tuyệt vời nhất.

Thưa ông Gates (cha), ông có nhớ lời khuyên nào đặc biệt mà ông đã dành cho con trai mình, hay đơn thuần đó chỉ là một phần trách nhiệm của những người làm cha mẹ?

Gates cha: Tôi nghĩ đến một vài lời khuyên của vợ tôi dành cho Bill, nhưng tôi thấy một điều khá rõ ràng là hầu hết các lời khuyên mà chúng tôi dành cho Bill đều xuất phát từ bản năng làm cha mẹ.

Chúng tôi cảm thấy rằng con trai mình nên đi ra ngoài, gặp gỡ và chơi thể thao với bạn bè, hàng xóm hoặc những hoạt động đại loại như thế. Chúng tôi nghĩ rằng điều đó tốt cho thằng bé và nó sẽ thích thú và thực tế đó là một lời khuyên đúng đắn.

Ông nói như thể mọi thứ đều thật dễ dàng, nhưng đối với tất cả chúng ta, mọi việc không phải lúc nào cũng dễ dàng như thế. Trong cuốn sách mới của mình, ông đã kể là vào các buổi tối chủ nhật, hai cha con ông thường mặc những bộ đồ giống nhau. Ông có cho rằng điều đó thực sự có ích không, thưa ông Gates?

Gates cha: Ồ, tôi nghĩ điều đó phụ thuộc vào từng gia đình, còn đối với tôi, thì câu trả lời là CÓ.

Còn anh nghĩ sao, Bill?

Bill Gates: Tôi nghĩ rằng truyền thống gia đình sẽ khiến mọi người xích lại gần nhau và biết mọi việc đang diễn ra như thế nào – nó giống như đi cùng nhau trên một hành trình vậy, các bạn luôn luôn ngồi bên nhau vào các bữa tối và chia sẻ những suy nghĩ – điều đó thực sự có ý nghĩa.

Chúng tôi học được từ cha mẹ mình thông qua các công việc mà họ cố gắng thực hiện, bất kể là công việc từ thiện hay kinh doanh. Tôi thấy mình được trang bị đầy đủ kiến thức khi phải đối diện với người lớn tuổi và và tự nhiên trò chuyện với họ bởi vì cha mẹ tôi cũng đã từng chia sẻ với tôi suy nghĩ của họ về mọi thứ.

"Hãy dành sức để chiến đấu ngoài trường đời kia..."

Mặc dù vậy, mối quan hệ giữa hai cha con không phải lúc nào cũng suôn sẻ. Như mọi cặp cha – con khác, hai người cũng có những lúc va chạm chứ, phải vậy không?

Bill Gates: Đúng vậy. Tôi không nghĩ tôi là đứa dễ nuôi. Tôi dành quá nhiều tâm huyết và hơi bướng bỉnh đối với những việc tôi yêu thích. Một lần, khi tôi học năm cuối cấp ở trường trung học, tôi được đề nghị một công việc, nếu đồng ý, tôi sẽ phải dừng việc học hành, và tôi đã rất ngạc nhiên vì bố tôi, sau khi gặp thầy hiệu trưởng và tìm hiểu đầy đủ thông tin, đã nói rằng: “Ừ, đó là nơi con cần đến và việc con có thể làm”.

Vấn đề khó khăn nhất đối với tôi cho tới thời điểm đó và nó khiến tôi bối rối là phải chăng tôi vẫn đang cố gắng chỉ để chứng minh điều gì đó với cha mẹ mình. Trên thực tế, là sau đó là tôi đã đến gặp và nói chuyện với một chuyên gia do cha mẹ tôi giới thiệu.

Người này đã giải thích cho tôi rằng thực ra không có ích gì nếu tôi cứ cố gắng “chiến đấu” với cha mẹ mình. Vấn đề là hãy dành sức cho những cuộc chiến đấu thực sự bên ngoài trường đời kia, còn cha mẹ, họ sẽ là những người luôn đi bên cạnh tôi.

Quả thực điều này rất thú vị. Nó làm thay đổi hoàn toàn suy nghĩ của tôi. Lúc đó tôi mới 12 hay 13 tuổi. Tôi nghĩ kể từ thời điểm đó, khi phải đối diện với mọi thứ, tôi đã ứng xử mềm dẻo hơn.

Rất nhiều người con khi ở vào độ tuổi 12, 13 cũng nói rằng cha mẹ không phải là kẻ thù của chúng, nhưng những lời khuyên của cha mẹ thì lại được chúng cho vào tai này, cho ra tai khác. Có thực sự là thời điểm đó anh đã biết lắng nghe và thực hiện theo những lời khuyên của cha mẹ mình và nhờ đó, trở nên gần gũi với họ hơn không?

Bill Gates: Đúng như vậy. Khi tôi bắt đầu thành lập Microsoft, tôi thường gặp cha mẹ mình vào các Chủ nhật và chia sẻ với họ những khó khăn của mình, bố mẹ cũng chia sẻ suy nghĩ của họ với tôi và khơi thông những vướng mắc của tôi. Tôi vẫn nhớ khi chúng tôi nói về cách ứng xử trong công ty, tôi đã nói rằng trên thực tế có rất nhiều mặt hạn chế, và chúng tôi đã cùng bàn cách để giải quyết.

Vì vậy, tình bạn giữa chúng tôi lớn dần lên theo thời gian, mặc dù đôi khi cũng có những xung đột, và những xung đột như thế rất được khuyến khích bởi vì nó xuất phát từ công việc, mà công việc, theo cách nào đó, là một điều diệu kỳ. Các cơ hội cũng thường nằm trong dự liệu của hai cha con.

"Tôi là fan cuồng nhiệt của con trai mình"

Mối quan hệ của hai cha con ông dường như rất kỳ lạ, nó mang màu sắc gia đình rất gần gũi. Vậy bí mật của mối quan hệ này là gì?

Gates cha: Một trong những lời khuyên [tốt nhất] mà tôi dành cho con mình liên quan đến điều mà anh vừa hỏi, đó là công việc luôn là một yếu tố đồng hành cùng chúng tôi và động viên con trai tôi lựa chọn những điều đúng đắn. Mẹ của Bill và tôi đã sớm tham gia những khoá đào tạo kỹ năng làm cha mẹ, một hoạt động được tổ chức thường xuyên tại nhà thờ mà chúng tôi theo dự.

Một điều họ dạy và truyền cho chúng tôi rất có ý nghĩa và quan trọng, đó là bạn không bao giờ được đánh giá thấp con cái của mình. Chỉ cần bạn lưu tâm đến điều chủ chốt này, trong cách hành xử với con cái thì đó đã là một xuất phát điểm rất tốt rồi.

Tôi là một fan cuồng nhiệt của con trai mình. Tôi nghĩ nó là một công dân tuyệt hảo và một doanh nhân tuyệt vời, và chúng tôi sẽ chứng minh điều đó qua những việc mà chúng tôi làm cùng với nhau.

Bill Gates: Tôi nghĩ đó là vì chúng tôi xác định được một cách chính xác vai trò của mỗi người. Tôi là một dạng “cầm lái” trong gia đình, “Tại sao chúng ta không thể hoàn thành tất cả những thứ này?”, còn cha tôi thì đại diện cho tiếng nói của sự khôn ngoan. Khi gặp nhau, chúng tôi sẽ cùng nhau nói về lịch trình làm việc, về giá cả, hay về mọi thứ, và cha tôi sẽ đưa ra những lời nhận xét khiến mọi người phải dừng lại và suy ngẫm.

Bạn biết đấy, chúng ta ngày nay đang đánh mất cách nhìn như vậy đối với sự vật. Và sự có mặt của cha tôi ở Quỹ từ thiện của chúng tôi thực sự có ý nghĩa. Khi Quỹ họp mặt, mọi người thường đứng dậy và vỗ tay bởi vì họ nhận thấy điều gì thực sự làm nên điều khác biệt.

Và để xây dựng một Quỹ từ thiện gia đình, khi tôi còn quá bận rộn, và chưa dám chắc về sự đúng đắn và sự lớn mạnh của Quỹ, thì tôi dành toàn bộ sự tin tưởng của mình cho cha tôi.

Vậy nếu con trai ông có thể không làm theo lời khuyên của ông, thưa ông Gates (cha). Ý tôi là khi anh ấy quyết định bỏ học ở trường Harvard, ông đã nói gì với anh ấy?

Gates cha: À, đầu tiên Bill nói rằng nó cần rời trường học một thời gian và sẽ trở lại học sau, thì ấn tượng lúc đó là, được thôi, rồi nó sẽ quay lại trường học mà. Lần thứ hai, sau khi đã trở lại trường, và Bill lại có cảm giác nó cần phải đến Albuquerque, nơi công ty ở đó sẽ hoạt động hiệu quả hơn, thì chúng tôi thực sự rất băn khoăn về lần thứ hai này. Công ty thì đang rất cần có sự giúp đỡ, Paul Allen thì đã ở đó, và Bill cần phải giúp đỡ Paul.

Lời khuyên từ Warren Buffet: "Hãy đơn giản mọi chuyện"

Bill, cho phép tôi hỏi anh về một trong những người thầy khác của anh. Lời khuyên tốt nhất của Warren Buffet dành cho anh là gì vậy?

Bill Gates: Ồ, tôi nhận được rất nhiều lời khuyên đáng giá từ Warren. Tôi có thể nói một trong số những lời khuyên thú vị là cách ông ấy khiến mọi thứ trở nên đơn giản. Bạn nhìn vào lịch làm việc của ông ấy, bạn sẽ thấy nó rất đơn giản.

Bạn nói với ông ấy về một trường hợp mà ông ấy nghĩ rằng đó là cơ hội làm ăn hấp dẫn, và ông ấy sẽ phân tích một vài con số cơ bản cũng như những thực tế liên quan đến nó. Và nếu ông ấy thấy nó trở nên bớt phức tạp hơn, thì ông ấy sẽ quyết định đầu tư vào nó.

Ông ấy sẽ lựa chọn những gì mà ông ấy nắm rõ, một mô hình nào đó nằm trong sự kiểm soát có thể hoạt động lâu dài được. Và vì vậy, khả năng của ông ấy là khiến cho mọi việc trở nên nhẹ nhõm, chỉ làm việc với những gì thực
tế, có thể đong đếm được, thông qua những điều cơ bản nhất – đó là một điều tuyệt vời mà ông ấy đã làm được. Ông ấy là một kiểu người đặc biệt tài năng.

Thưa ông Gates, vậy trong số những người hợp tác hoặc bạn bè của con trai mình, ông thấy những ai có những ảnh hưởng quan trọng đến cuộc sống của gia đình ông?

Gates cha: Vâng, có rất nhiều người. Trong số đó chắc chắn phải kể đến hai nhân vật quan trọng là Paul Allen và Steve Ballmer. Cả hai đều rất sáng láng, sâu sắc và là những người thiện tâm. Một người nữa phải kể đến trong danh sách là Melinda Gates, còn hơn một người con dâu, Melinda còn là một người bạn, ở Melinda toát ra sự khôn ngoan, trí tuệ.

Học hỏi từ những "đối thủ"

Bill, anh chuyển từ Microsoft sang làm việc cho một tổ chức thế giới, từ khoa học máy tính sang khoa học thiên nhiên và còn hơn thế nữa, anh có lời khuyên nào hay những kinh nghiệm từ những điều mới mẻ trong thế giới mới, với những con người mới mà anh hiện đang làm việc cùng không?

Bill Gates: Đúng vậy, một bên là một thế giới khác biệt mà bạn phải chắc chắn rằng mình đang mang lại những gì tốt nhất cho những nơi bạn đến, và một bên là một thế giới công nghiệp mà tôi đã dành gần hết cuộc đời mình cho nó, và chấp nhận bỏ qua một số yếu tố không còn hoạt động hiệu quả nữa.

Vậy thì lời khuyên hay bài học nào mà anh học được khi phát triển Microsoft như ngày nay, từ những người như Andy Grove hay những người ở IBM chẳng hạn?

Bill Gates: Chúng tôi đã học được rất nhiều về sự kiểm soát, đặc biệt là từ IBM ở Nhật Bản. Các khách hàng của chúng tôi ở Nhật Bản về cơ bản khắt khe về chất lượng và sự chính xác – điều đó cũng rất tốt. Intel và Microsoft, chúng tôi được coi là những công ty cùng lứa, phát triển cùng nhau. Andy đôi khi tỏ ra rất thân tình, cho chúng tôi những lời khuyên tốt.

Nhưng đôi khi anh ấy cũng rất khó khăn với chúng tôi. Nhưng tất cả đều có ý nghĩa riêng của nó. Ý tôi là anh ấy cũng rất sáng láng. Và anh ấy giúp chúng tôi nghĩ về mọi việc theo những cách nhìn mới mẻ. Apple là một đối thủ cạnh tranh. Làm việc với Steve Jobs cũng rất thú vị và thực sự là khó lường, nhưng anh ấy cũng rất thông minh và truyền cảm hứng cho chúng tôi theo rất nhiều cách khác nhau.

Có điều gì đặc biệt anh học được Steve Jobs trong những năm qua?

Bill Gates: Steve là kiểu người điên cuồng đối với một số thứ, và tôi nghĩ là không thể xem thường tính cách này. Tôi là kiểu người phát điên lên về cách thức hoạt động của một nhóm công nghệ và chất lượng của chúng.

Còn Steve thì phát điên khi nghĩ đến người sử dụng và thiết kế. Một khi Steve tuyên bố rằng sẽ hướng tới một cái nhìn tổng thể trong chiến lược phát triển, thay vì nhìn từ phía người sử dụng hay từ khía cạnh thiết kế không thôi, thì điều đó có nghĩa là chắc chắn Apple sẽ tạo ra một sự khác biệt khủng khiếp. Đó là một cái nhìn rất sâu sắc.

Nhân vật kinh điển của Bill Gates: Cha mình

Hai cha con ông có tổ chức ăn mừng Ngày của Cha không? Mọi người thường làm gì để đánh dấu ngày đó?

Gates cha: Chúng tôi thường tổ chức sinh nhật hay các dịp tương tự một cách khá đều đặn, nhưng vào Ngày của Cha, chúng tôi lại rất ít có dịp ăn tối hay làm điều gì đại loại thế.

Bill Gates: Đúng vậy, chúng tôi thường nói chuyện điện thoại vào Ngày của Cha. Chúng tôi quan tâm nhiều đến ngày Lễ Tạ Ơn, sinh nhật, Quốc khánh hay Giáng sinh hơn. Nhưng Ngày của Cha cũng là dịp tốt để gọi điện cho cha của mình và nói rằng cha là một người cha tuyệt vời, một tấm gương lớn đối với con cái.

Tác giả bài viết là Andy Serwer - Thư ký toà soạn của Tạp chí Fortune Magazine.

Bảo Bình (TVN, lược dịch từ Tạp chí Fortune)