Menu

Trang nhà > Khoa học > Ngôn ngữ > Những tử huyệt của chữ Hán

Những tử huyệt của chữ Hán

Thứ Hai 25, Tháng Mười Một 2019

Chữ Hán là chữ biểu ý (ideograph), mỗi chữ thể hiện 1 hay 1 số ý nào đó. Danh từ riêng chữ Hán không viết hoa, vì thế khi đọc câu văn chữ Hán rất dễ xảy ra hiểu lầm, nhất là khi đặt sai vị trí dấu chấm câu.

Tư Mã Thiên

Ví dụ câu "Cơ bằng phi đáo Hà Nội" có thể hiểu là "Ông Cơ Bằng bay đến HN" (Phi là bay; thực ra ông này tên là Cơ Bằng Phi, nguyên Bộ trưởng Ngoại giao TQ), hoặc hiểu là "Ông Cơ Bằng Phi đến HN".

Thư tịch cổ TQ viết theo thể văn Văn Ngôn, cực kỳ khó hiểu và mỗi người có thể hiểu theo cách khác nhau. Nghe nói "Luận Ngữ" có cả nghìn bản dịch ra Bạch thoại khác nhau. Còn đâu tính chính xác?

Văn viết theo thể văn Văn Ngôn không có dấu ngắt câu, không xuống dòng; cả bộ sách viết liền tù tì mỗi một câu, ngoài tác giả ra, có lẽ chẳng ai có thể đọc hiểu đúng ý tác giả. Cho nên khi đọc phải mò mẫm cách đặt dấu ngắt câu, rồi dịch ra văn Bạch thoại. Hồi nhỏ, tôi thấy cụ bô khi đọc sách cổ bao giờ cũng cầm sẵn chiếc bút chì đỏ, thỉnh thoảng lại khuyên vòng tròn lên chỗ đang đọc. Thì ra cụ viết dấu ngắt câu.

Đặt dấu ngắt vào chỗ khác nhau thì hiểu khác nhau. Trong sách "Sử ký - Nam Việt liệt truyện" của Tư Mã Thiên, cho đến nay, sau mấy nghìn năm tranh cãi, giới học giả TQ chỉ còn chưa nhất trí về cách đặt dấu ngắt cho 3 chữ "Tây Âu Lạc" . Có 3 cách: viết liền 3 chữ không ngắt, tức "Tây Âu Lạc" là 1 cộng đồng. Viết "Tây Âu, Lạc" thì là 2 cộng đồng (Tây Âu và Lạc). Viết "Tây, Âu Lạc" thì vô nghĩa.

Sách trên (bản Bạch thoại) có câu "Đà nhân thử dĩ binh uy biên, tài vật lộ di Mân Việt, Tây Âu, Lạc dịch thuộc yên, đông tây vạn dư lý" Trong bản dịch của cụ Phan Ngọc, không có dấu phảy giữa chữ Tây Âu với chữ Lạc, thành ra "Tây Âu Lạc" — thực tế không có nước Tây Âu Lạc. Không rõ có phải là nhà in sắp chữ nhầm/ đánh máy nhầm, hay bản gốc chữ Hán in nhầm?

Hai chữ "Âu Lạc" là tên 1 hay 2 cộng đồng? "Sử ký - Nam Việt liệt truyện" viết: "Thái sử công viết: úy Đà chi vương, bản do Nhâm Hiêu. Tao Hán sơ định, liệt vi chư hầu, Long lự li thấp dịch, Đà đắc dĩ ích kiêu. Âu Lạc tương công, Nam Việt động giao. Hán binh lâm cảnh, Anh Tề nhập triều."

"Âu Lạc tương công" nghĩa là "Âu Lạc đánh nhau". Ở đây "Âu" và "Lạc" chỉ có thể là 2 cộng đồng người khác nhau thì mới có thể đánh nhau chứ. Nếu "Âu Lạc" là 1 cộng đồng thì đánh nhau thế nào? Có thể thấy Âu và Lạc là 2 cộng đồng khác nhau, là cách viết tắt của 2 từ Tây Âu và Lạc Việt (như ngày nay ta nói Việt Trung). Câu "Âu Lạc tương công’, cụ Phan Ngọc dịch là "Âu Lạc đánh nhau".

Trước nay ta đều nghĩ nước VN ta thời cổ gọi là nước Âu Lạc, bây giớ té ra là 2 nước Tây Âu và Lạc Việt??? Đọc thư tịch cổ sử TQ cứ như bị đánh đố, ớn lắm! Chẳng biết hiểu thế nào cho đúng. Cho nên tôi nghĩ trong nghiên cứu cổ sử, chớ nên quá dựa vào thư tịch cổ mà phải dựa tư duy logic là chính.

Cứ tưởng đó là ý tưởng của mình. Ai ngờ đọc mạng mới biết từ lâu đã có người nói như thế! Lạy Trời!

Chữ Hán còn lắm "tử huyệt", có dịp sẽ bàn tiếp. Cho nên tỷ lệ sử dụng Trung văn ở LHQ chưa đến 1%.

N.H.H. 24.XI.19