Đông Tác

giao lưu cùng Nguyễn Chí Công

Home > Lịch sử > Cổ đại > Vương quốc Dạ Lang

Vương quốc Dạ Lang

Saturday 10 October 2020, by Cong_Chi_Nguyen

Thế kỷ XV, Ngô Sĩ Liên lấy tư liệu từ dã sử và sách chữ Hán để viết "Đại Việt sử ký toàn thư". Trong phần "Ngoại kỷ", ông có nhắc đến Dạ Lang, Ba Thục, Động Đình, v.v.. nhưng không ghi rõ cách thức xâm lược và tiêu diệt nước Dạ Lang của vua quan nhà Hán.

Hán Vũ Đế bành trướng

Chuyện không cũ

Dạ Lang (夜郎 Yèláng) là một vương quốc hoặc liên minh bộ lạc thành lập vào khoảng thế kỷ thứ 3 TCN trên các cao nguyên giáp miền Ba Thục ở phía bắc, hồ Động Đình ở phía đông và nước Điền của dân tộc Lô Lô ở phía tây Vân Nam. Trước đó đã tồn tại Tang Kha (牂柯), một nước cổ đã có sự tiếp xúc với Trung Nguyên. Đến thời Chiến Quốc, Tang Kha bị thuộc quận Kiềm Trung của nước Sở.

Dạ Lang phồn thịnh cho đến khi nhà Hán làm chủ khu vực Trung Nguyên và bắt đầu dòm ngó đất đai của các láng giềng. Theo sử gia Tư Mã Thiên, trong các bộ tộc phía tây nam nước Đại Hán thì Dạ Lang là nước hùng mạnh nhất với hàng chục vạn quân tinh nhuệ và tàu bè của họ đi lại trên sông rất tấp nập [1]. Năm 136 TCN Hán Vũ Đế cử Đường Mông làm Trung lang tướng dẫn 1000 binh sĩ và mấy vạn dân đem theo lương thực và công cụ sản xuất từ Ba Thục vượt qua ải Phù Quan đến Dạ Lang ban tặng của cải. Dạ Lang vương sợ oai nên cho phép Đường Mông đặt trị sở và cử con trai Dạ Lang hầu làm Lệnh quan.

Năm 130 TCN Vũ Đế ra lệnh lập quận ở Dạ Lang và chọn Bậc Đạo làm quận lị rồi bắt quân sĩ 2 quận Ba Thục mở đường từ Bậc Đạo thông đến sông Tường Kha. Tư Mã Tương Như [2] dâng thư xin Vũ Đế đặt quận huyện tại đất Cùng [3] và đất Trách [4] thuộc Tây Di. Được cử làm Trung lang tướng, Tương Như mua chuộc và đe doạ các thủ lĩnh dân thiểu số ở đó để họ đồng ý cho nhà Hán đặt ra hơn chục huyện và 1 đô úy trực thuộc Thục quận.

Sau đó Vũ Đế bãi chức Tương Như bị tố giác nhận hối lộ, vua lại cho 8 hiệu úy chỉ huy tội nhân tấn công vùng Thả Lan [5] giết mấy vạn người rồi đặt quận Tường Kha tại khu vực Nam Di này. Mảnh đất cuối cùng của Dạ Lang hoàn toàn bị chiếm hết vào năm 111 TCN và nhà Hán lập ra quận Kiện Vi.

Dạ Lang còn lại gì

Đất Dạ Lang cũ trải rộng trên phần lớn tỉnh Quý Châu và một phần tỉnh Quảng Tây hiện nay. Nhà Đường đặt tên tỉnh Củ Châu (矩州), thời Mông Nguyên chữ Củ ("khuôn phép") được đổi thành Quý 貴 ("sang trọng"). Phía bắc Quý Châu có dãy núi Đại Lâu chếch ngang với cửa ải thông sang tỉnh Tứ Xuyên là Lâu Sơn Quan cao 1444 mét. Miền trung và phía nam có dãy Miêu Lĩnh (Núi Mèo) chạy dọc, đỉnh cao 2.178m là Lôi Công Sơn. Phía đông bắc có dãy Vũ Lăng kéo đến giáp hồ Động Đình, đỉnh cao 2.572m là Phạm Tịnh Sơn. Phía tây có Ô Mông Sơn cao 2.900m. Điểm thấp nhất với 148m trên mực nước biển là vùng sông suối ở khu vực ranh giới tỉnh thuộc huyện Lê Bình, châu Kiềm Đông Nam (khu tự trị dân tộc Miêu–Đồng).

Trung Động hay Hang Miêu (Miao Room) là hang động tự nhiên to thứ nhì thế giới. Các sông Ô Giang, Bắc Bàn, Nam Bàn, Đô Liễu có tiềm năng thủy lực lớn và thác Hoàng Quả Thụ trên sông Bách Thủy rất nổi tiếng. Tuy vậy Quý Châu là một trong những vùng đồi núi ít được du lịch biết đến, lại bị sa mạc hóa và thiếu nước. Thủ phủ Quý Dương nằm giữa tỉnh và có dấu tích người ở từ thế kỷ VII trước Công nguyên. Thành phố hiện nay phình to đáng kinh ngạc và đông dân cư hơn cả Rome, Berlin, Los Angeles... Đa số họ là người Hán tụ tập về đây và đang khai thác tài nguyên đến mức gây báo động về ô nhiễm môi trường.

Quý Châu là một tỉnh nghèo ở Trung Quốc, người Miêu đã từng nhiều lần nổi dậy chống lại triều đình xưa kia, có những cuộc khởi nghĩa kéo dài hơn chục năm như 1795–1806 và 1854–1873. Năm 2018, tỉnh đứng thứ 19 về số dân với 35,5 triệu người và thứ 25 về kinh tế với 1.481 tỉ NDT. Tỉnh giàu tài nguyên thiên nhiên và rất đa dạng văn hóa với 37% dân số thuộc các sắc tộc ít người như Miêu, Dao, Bố Y, Đồng (Tráng), Thổ Gia, Di, Thủy, Ngật Lão, v.v..


View online : Hang người Miêu


BTV Đông Tỉnh NCCong


[1Tư Mã Thiên 司馬遷 (145–86 TCN) Sử ký, q.116: Tây Nam Di liệt truyện

[2Tư Mã Tương Như 司馬相如 (179–117 TCN) một văn sĩ nổi tiếng vì chinh phục được goá phụ xinh đẹp Trác Văn Quân bằng tiếng đàn

[3Nay thuộc Tây Xương, tỉnh Tứ Xuyên

[4Nay thuộc huyện Diêm Nguyên, Tứ Xuyên

[5Phía tây nam huyện Hoàng Bình, Quý Châu